Ο Ριχάρδος ο Γ’ και η Τουρκία… Το ανελέητο πάθος για εξουσία

 Του Δημ. Παπανικολάου*

Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθώντας στενά και με έκπληξη τις πολιτικές της Τουρκίας σε ό,τι αφορά το Συριακό, κυρίως μετά και την τελευταία απόφασή της να βομβαρδίσει τους Κούρδους που προελαύνουν στο συριακό έδαφος, έψαχνα τον τρόπο να αποτυπώσω τις σκέψεις και τα συμπεράσματά μου σχετικά με αυτό το ζήτημα.

Την περασμένη εβδομάδα είχα την τύχη να παρευρεθώ στην πρώτη παράσταση του Ριχάρδου του Γ’, του κλασσικού Σαιξπηρικού έργου, υπό τον τολμηρό  – και Πειραιώτη – σκηνοθέτη Τάκη Τζαμαργιά, και με πρωταγωνίστρια την συγκλονιστική Καίτη Κωνσταντίνου. Η παράσταση αυτή και τα ερωτήματα τα οποία μου γέννησε, μου έλυσαν τα χέρια σχετικά με την αποτύπωση των προβληματισμών μου.

Πως αυτά τα δύο γεγονότα μπορούν να συσχετιστούν; Σε μια φράση, η παράσταση αυτή μου δίδαξε ότι το ανελέητο πάθος για εξουσία και η ξαφνική απόκτηση ισχύος μπορούν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτους χειρισμούς μια κατάστασης, με μοναδικό σκοπό την επίτευξη του μεγίστου δυνατού οφέλους μέσα από αυτή. Η εγγενής και αδάμαστη ανάγκη του καχεκτικού γόνου της βασιλικής οικογένειας της Αγγλίας να γίνει ο μοναδικός ηγέτης με κάθε κόστος, παραλληλίστηκε αμέσως στο μυαλό μου με τις αξιώσεις της Τουρκίας στην Μ. Ανατολή και όχι μόνο, με τελευταίο πεδίο εφαρμογής τους το Συριακό ζήτημα.

Ο Ριχάρδος, στην περίπτωση μας η γειτονική χώρα, κινεί θεούς και δαίμονες προκειμένου να επιτύχει την μεγιστοποίηση της ισχύος του χωρίς να υπολογίζει τις συνέπειες των πράξεων του. Η Τουρκία άρχισε να εκδηλώνει εντονότερα τέτοιου είδους συμπεριφορές τον περασμένο Νοέμβριο με την κατάρριψη του Ρωσικού αεροσκάφους Su-24 το οποίο ισχυρίστηκε ότι είχε παραβιάσει τον εναέριο χώρο της. Η πράξη αυτή μου θύμισε την αλαζονεία του Ριχάρδου που προσπαθούσε απερίσκεπτα και αλαζονικά να εκτοπίσει τους υπόλοιπους «μνηστήρες» του θρόνου του. Στην πραγματική ζωή βέβαια, κάτω από το σανίδι, μια τέτοια πράξη προκαλεί την τριβή των δύο πλευρών και την κατακραυγή από την διεθνή κοινότητα. Αποτελεί μια σπασμωδική και αψυχολόγητη αντίδραση από πλευράς της Τουρκίας που θα μπορούσε να έχει συνέπειες πολύ βαρύτερες από αυτές που επακολούθησαν. Πάντως είναι γεγονός πως έκτοτε οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών είναι τεταμένες, με την ένταση να κλιμακώνεται συνεχώς και να είναι πιθανό ανά πάσα στιγμή η σύγκρουση αυτή να πάρει άλλες μορφές. Η αντιμετώπιση της Τουρκίας ως προς το συμβάν ήταν οι επικλήσεις για βοήθεια στο ΝΑΤΟ και οι αποτυχημένοι διπλωματικοί χειρισμοί. Το αποτέλεσμα ήταν εν τέλει οι βαρύτατες κυρώσεις εις βάρος της Τουρκίας από τη Ρωσία, και η μεταξύ τους ένταση που θα υφέρπει για πολύ ακόμα και που αναμένει το λάκτισμα για να μετατραπεί σε κάτι πιο επικίνδυνο.

 Ο διεκδικητής της Βασιλείας της Αγγλίας στην προσπάθεια του να ανέβειστο θρόνο, χρειάστηκε ασφαλώς, να καταφύγει σε συμμαχίες, ώστε να φέρει εις πέρας τις επιδιώξεις του. Όταν το «θέλω» του για εξουσία γιγαντωνόταν όλο και περισσότερο, τον κυρίευσε η καχυποψία ακόμα και προς το πρόσωπο αυτών, οι οποίοι βρέθηκαν είτε δολοφονημένοι από τον ίδιο, είτε απέναντι του πολεμώντας τον. Αντίστοιχα η Τουρκία τις τελευταίες ημέρες επιδεικνύει μια έκδηλη καχυποψία προς τις ΗΠΑ, ίσως του σημαντικότερου συμμάχου τους, με έρεισμα την συνεργασία των τελευταίων με τους Κούρδους στα μέτωπα της Συρίας και του Ιράκ.

Οι ΗΠΑ, απόλυτα ικανοποιημένες από τις επιτυχίες των Κούρδων ενάντια στους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους (ΙΚ) στο πεδίο της μάχης, συνεχίζουν να τους παρέχουν σημαντική στήριξη ενώ αποφεύγουν να χαρακτηρίσουν πολλές Κουρδικές ομάδες ως «τρομοκρατικές οργανώσεις», κάτι που με στόμφο τους ζητά η Άγκυρα. Απόρροια αυτού είναι οι αξιωματούχοι στη γείτονα χώρα να ασκούν συνεχώς πιέσεις προς τις ΗΠΑ να αναγνωρίσουν τους Κούρδους μαχητές ως τρομοκράτες ενώ οι ΗΠΑ από την πλευρά τους να συνεχίζουν να παρέχουν στήριξη σε αυτές, ψυχραίνοντας τις σχέσεις μεταξύ τους. Οι Τούρκοι βλέποντας ότι στο συγκεκριμένο ζήτημα δεν απολαμβάνουν στήριξης από την συμμαχική υπερδύναμη, επιχειρούν με απόλυτη αυθαιρεσία τις τελευταίες μέρες, βομβαρδίζοντας κατ’ επανάληψη θέσεις Κούρδωνσε Συρία και Ιράκ.

Το γεγονός αυτό, παρακωλύει τις προσπάθειες για ειρηνευτικές συνομιλίες σχετικά με το Συριακό, και για αυτό το λόγο ασκείται δριμεία κριτική στην Τουρκία, ώστε να σταματήσει τις επιχειρήσεις εναντίων των Κούρδων. Μια άλλη επίπτωση της εν λόγω επιχείρησης, είναι ότι αποπροσανατολίζει τις τουρκικές δυνάμεις από τη μάχη εναντίον του ΙΚ, αφού επικεντρώνονται στην καταπολέμηση των κουρδικών ενόπλων ομάδων.

  Βέβαια είναι σημαντικό να επισημάνουμε και την στάση των ίδιων των συμμάχων της Τουρκίας προς αυτήν. Οι ΗΠΑ δεν έχουν ασκήσει την πίεση που θα έπρεπε και που θα μπορούσαν, ώστε να αλλάξει η στάση της Τουρκίας απέναντι στο Συριακό και να ενισχυθεί ο ρόλος της στη μάχη του διεθνούς συνασπισμού ενάντια στο ΙΚ. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), ένας ακόμα σύμμαχος της Τουρκίας στο Συριακό ζήτημα, δεν της έχει κάνει τις απαραίτητες συστάσεις για τη διαχείριση του Συριακού γενικότερα, και ειδικότερα των προσφυγικών ροών που κατευθύνονται προςτην ΕΕ. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να παραχωρηθούν 3 δις. Ευρώ στην Τουρκία για να μπορέσει να επιληφθεί του προσφυγικού ζητήματος. Παρόλα αυτά δεν φαίνεται να έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στο ζήτημα, οι πρόσφυγες συνεχίζουν να πέφτουν θύματα κερδοσκοπικών κυκλωμάτων και να καταφτάνουν μέσω λαθραίων μετακινήσεων στην Ευρώπη, και το τουρκικό κράτος φαίνεται να αδιαφορεί παντελώς για την κλιμάκωση του φαινομένου.

Η αδιαφορία αυτή των συμμάχων της Τουρκίας προς τις επιβλαβείς για όλους πρακτικές της, θρέφει και αυτή με τη σειρά της τις συμπεριφορές της. Γνωρίζοντας ότι θα αντιμετωπιστεί με ασαφείς νουθεσίες και χωρίς απτές τιμωρίες, η γειτονική χώρα δε διστάζει να καταλύσει κάθε ίχνοςηθικής και να καταπνίξει κάθε έννοια συνείδησης στο βωμό της ατέρμονης ισχύος.

  Οι διαφορές των περιπτώσεων του Ριχάρδου και της Τουρκίας είναι πολλές. Μια από τις σημαντικότερες είναι ότι στην πρώτη περίπτωση γνωρίζαμε πως ο τελικός στόχος του ήταν η κατάκτηση του στέμματος. Στην περίπτωση της Τουρκίας δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι, παρά μόνο να εικάσουμε ποιες μπορεί να είναι οι τελικές βλέψεις των γειτόνων μας στο «παιχνίδι» που μαίνεται στη Μ. Ανατολή. Αξίζει πάντως να αναφέρουμε ότι το τέλος της ιστορίας του Ριχάρδου, βρήκε τον ήρωα εγκαταλελειμμένο από τους εναπομείναντες συμμάχους του, να γνωρίζει την ήττα και να χάνει το Βασίλειο του.

Στην αυτοκριτική που άσκησε έστω και την τελευταία στιγμή της ζωής του, αναγνώρισε ότι αναλώθηκε στον αιματοβαμμένο αγώνα για την κατάκτηση του θρόνου, και κατέληξε μια χυδαία, σκοτεινή και τραγική φιγούρα. Οι υπεροπτικές συμπεριφορές της Τουρκίας, η εναντίωση της προς πολλές κατευθύνσεις και οι αξιώσεις εμπλοκής της σε ταυτόχρονα μέτωπα με διαφορετικά προσωπεία και κίνητρα, προμηνύουν ότι δεν είναι απίθανο η ίδια να χρεωθεί βαριά για όλα αυτά στο εγγύς μέλλον. Ο Ριχάρδος ο Γ’ , ο εκάστοτε Ριχάρδος, και εν προκειμένω η Τουρκία, δεν διστάζουν να παραμερίσουν το ήθος, την συνείδηση και τους φραγμούς πάσης φύσεως που θα βρεθούν μπροστά τους, προκειμένου να μετουσιώσουν την αχαλίνωτη δύναμη που ενυπάρχει μέσα τους, σε αστείρευτη ηγεσία και εξουσία.

Η αυτοκριτική του Ριχάρδου, έστω και την τελευταία στιγμήτης ζωής του, αποτυπώθηκε στην φράση «το Βασίλειο μου για ένα άλογο». Η φράση αυτή αποδεικνύει ότι ο ίδιος έχει κατανοήσει πως αναλώθηκε σε μια αδιέξοδη αναζήτηση εξουσίας, και την ύστατη στιγμή συνειδητοποιώντας το λάθος του, θέλει να ενσαρκώσει τους αδάμαστους, νοσηρούς πόθους του σε μια άλλη υπόσταση για να απαλλαγεί από αυτούς. Η Τουρκία, θα πρέπει να γνωρίζει ότι αν συνεχίσει να επιδίδεται σε τέτοιες αλαζονικές πολιτικές μπορεί να καταλήξει απομονωμένη από συμμάχους και εκτεθειμένη πλέον στον κίνδυνο της μοναχικής πάλης για μια άπιαστη, έως και ουτοπική υπέρμετρη ισχύ και εξουσία. Η κατάληξηαυτής της πάλης μπορείνα βρει τον διεκδικητή να την αποκτά, μπορεί όμως να είναι και νομοτελειακά καταστροφική, όπως στην περίπτωση του Ριχάρδου.

Ο Δημήτρης Παπανικολάου είναι Φοιτητής Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Πειραιά

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γ. Μώραλης: Αναγκαία τα μεγάλα έργα για την πόλη μας

Tης Άννας Βακόντιου… Την αναγκαιότητα να ολοκληρωθούν τα έργα Τραμ και Μετρό στον Πειραιά τόνισε ο Δήμαρχος της πόλης Γιάννης Μώραλης κατά την παρέμβασή του στο πλαίσιο των εγκαινίων της έκθεσης «Στην Επιφάνεια», που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη το βράδυ στο κτίριο «Ξυλαποθήκη» στις Αστικές Πύλες. Στην εκδήλωση έδωσε το παρόν[…]

Περισσότερα »

Τσίπρας – Πούτιν: Στο επίκεντρο η οικονομική συνεργασία

Στη σημασία προώθησης της συνεργασίας Ελλάδας-Ρωσίας σε μια σειρά από τομείς τόνισαν σε κοινή συνέντευξη Τύπου ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν. Η ενίσχυση των ελληνορωσικών σχέσεων αποτελεί για την Ελλάδα στρατηγική επιλογή, ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αλέξης Τσίπρας τόσο κατά τις κοινές δηλώσεις, όσο και[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *