Πειραιάς Κανάλι Ένα 90,4 FM | Δημοτική Ραδιοφωνία Πειραιά

Πειραιάς Κανάλι Ένα 90,4 FM | Δημοτική Ραδιοφωνία Πειραιά

Το χρονικό του διαμελισμού του Πειραιά (1932-1934)

Του Στέφανου Μίλεση*

Ήταν 10 Απριλίου 1932, όταν ο Πειραιάς παρουσίαζε όψη στρατοκρατούμενης πόλης. Τα πάντα ήταν κλειστά και έρημα, ενώ στους δρόμους υπήρχαν μόνο περίπολοι αστυνομίας και στρατού. 

Τότε ήταν μάλιστα, που για πρώτη φορά εμφανίσθηκαν στον Πειραιά τεθωρακισμένα οχήματα της Αστυνομίας Πόλεων που μερικά εξ αυτών στάθμευσαν στην Πλατεία Κοραή ενώ τα περισσότερα στην Τερψιθέα. Επίσης σε όλη την παραλιακή γραμμή της Ακτής Μιαούλη ουλαμοί ιππικού περιπολούσαν.

Δεν ήταν ετοιμασία για πόλεμο αλλά για μια εκλογική αναμέτρηση Δημοτικών εκλογών. Αντιμέτωποι ήταν από την μια πλευρά ο Σωτήριος Στρατήγης (υποψήφιος του Λαϊκού Συνδέσμου Πειραιώς) και από την άλλη ο Αθανάσιος Μιαούλης (υποψήφιος του Κόμματος των Φιλελευθέρων).

Ο Μιαούλης καθώς ήταν των Φιλελευθέρων (Βενιζελικός), ήταν δημοφιλής υποψήφιος ανάμεσα στους εκλογείς των προσφυγικών συνοικισμών ειδικά της Νέας Κοκκινιάς και της Δραπετσώνας. Ο Αθανάσιος Μιαούλης δεν ήταν τυχαίος υποψήφιος, αλλά δισέγγονος του Ναυάρχου της επανάστασης, στρατιωτικός ο ίδιος γεννημένος στον Πειραιά το 1868, Υδραίικης φυσικά καταγωγής. Ήρωας Βαλκανικών πολέμων ο ίδιος, είχε παντρευτεί γυναίκα από την επίσης γνωστή πειραϊκή οικογένεια Λυκούδη. Περιζήτητος στον Πειραιά είχε πιεστεί από τον ίδιο τον Ελευθέριο Βενιζέλο να κατέβει ως υποψήφιος των Φιλελευθέρων, καθώς ο ίδιος επιθυμούσε μια βουλευτική υποψηφιότητα.

Από την άλλη πλευρά ο «βέρος Πειραιώτης» (γεννημένος στον Πειραιά το 1878) Σωτήριος Στρατήγης, φανατικός αντιβενιζελικός, στρέφονταν φανατικά «εναντίον της Βενιζελικής φατρίας, η οποία καταβαράθρωσε κατά την τελευταία τετραετία την Ελλάδα».

Η σύγκρουση των δύο υποψηφίων ήταν τόσο έντονη που ο Στρατήγης έφτασε στο σημείο να πει δημόσια πως εάν κέρδιζε ο αντίπαλός του, θα ξεσπούσε στρατιωτικό κίνημα από τον Πειραιά!

Έτσι κάτω από την ένταση των προεκλογικών ημερών είχαν ληφθεί τόσα μέτρα, ώστε ο Πειραιάς να μοιάζει με πόλη που είχε καταληφθεί! Όλα τα δημόσια κέντρα ήταν κλειστά και μόνο όπου υπήρχαν τα τεθωρακισμένα οχήματα της αστυνομίας, υπήρχε συγκέντρωση κόσμου, καθώς όλοι ήθελαν να δουν από κοντά αυτά τα παράξενα τετράτροχα οχήματα!

Παρόλα αυτά ο Σωτήριος Στρατήγης είχε δώσει γραμμή στους ψηφοφόρους του να συγκεντρώνονται όλοι πέριξ των εκλογικών του κέντρων, με αποτέλεσμα να παρατηρείται μια παράξενη συγκέντρωση κυρίως ανδρών σε έναν έρημο Πειραιά!

Στους τοίχους και στις μάνδρες από την προηγούμενη ημέρα είχαν γραφτεί με μπογιά τεράστια γράμματα «Ψηφίσατε Στρατήγη» ή «Στρατήγαρος» αλλά και «Μιαούλαρος» ακόμα και πάνω στα ίδια τα κτήρια των εκλογικών κέντρων!

Στο κέντρο του Πειραιά ήταν καταφανής η υπεροχή του Στρατήγη, αλλά στους προσφυγικούς συνοικισμούς επικρατούσε όπως είπαμε ο Μιαούλης.

Στο μεταξύ είχε παρατηρηθεί πως ανάμεσα στα ψηφοδέλτια που κυκλοφορούσαν υπήρχαν και κάποια που στο κάτω μέρος τους ήταν γραμμένος ένα ψηφίο ή ένας αριθμός, προσθήκες που αποτελούσαν λόγο ακυρότητας του ψηφοδελτίου! Αυτό δημιούργησε ακόμη μεγαλύτερη ένταση ανάμεσα στους υποψηφίους.

Τα αποτελέσματα που έγιναν γνωστά την αμέσως επόμενη ημέρα Δευτέρα 11 Απριλίου 1932, έδειξαν πως Δήμαρχος Πειραιώς είχε εκλεγεί ο Αθανάσιος Μιαούλης με 19.818 ψήφους ενώ ο Σωτήριος Στρατήγης είχε λάβει 14.833 ψήφους.

Η ανάλυση των εκλογικών αποτελεσμάτων έδειξε πως ο Δήμαρχος Πειραιώς είχε εκλεγεί από την επικράτηση των ψηφοφόρων των προσφυγικών περιοχών. Για παράδειγμα στο 45ο Τμήμα στη Νέα Κοκκινιά ο Μιαούλης είχε λάβει 435 ψήφους ενώ το Στρατήγης μόλις 41! Στο 48ο Δραπετσώνας ο Μιαούλης είχε λάβει 412 ενώ ο Στρατήγης 95!

Γενικώς οι εκλογές του 1932 άφησαν σκιά στις εκλογικές αναμετρήσεις του Πειραιά από πολλές απόψεις. Μια εξ αυτών αφορούσε το 44ο εκλογικό Τμήμα (Νέας Κοκκινιάς) που ενώ ψήφισαν 625 στην κάλπη καταμετρήθηκαν 654 ψηφοδέλτια.

Έτσι ανέλαβε Δήμαρχος ο Βενιζελικός Αθανάσιος Μιαούλης. Και ενώ όλα έδειχναν πως τα πάντα θα ηρεμούσαν, μετά από 120 ημέρες ο Μιαούλης πεθαίνει! Ο αναπάντεχος θάνατός του έρχεται κατόπιν σφοδρής συγκίνησης τη στιγμή που του ανακοινώνεται η κάθοδός του στις βουλευτικές εκλογές που τόσο επιθυμούσε!

Ωστόσο η ζημιά έχει προκληθεί έστω κι αν ο Μιαούλης δεν πέθαινε! Οι εκλογές του 1932 κατέδειξαν περίτρανα πως ενώ ο κεντρικός Πειραιάς ψήφιζε λαϊκό κόμμα, οι συνοικίες ειδικά οι προσφυγικές έδειχναν Βενιζέλο! Αυτό ήταν που συνετέλεσε στον διαμελισμό του Πειραιά σε μικρότερους Δήμους, ώστε το προσφυγικό στοιχείο να διαχωριστεί από τον κεντρικό Δήμο Πειραιώς. Η καρατόμηση του Πειραιά, θα ολοκληρωθεί το 1934 από το δημοτικό συνδυασμό του Σωτήριου Στρατήγη, με την υποστήριξη του Λαϊκού κόμματος με αρχηγό τον Παναγή Τσαλδάρη. Καρατόμηση που διατηρείται ως σήμερα!

Ο τεμαχισμός του Πειραιά, αποφασίσθηκε λοιπόν με βάση το ποσοστό εκλογικού αποτελέσματος υπέρ του Λαϊκού Κόμματος και ουδεμία σχέση είχε, ούτε με τους λόγους που προέβαλαν, ούτε φυσικά με το συμφέρον της πόλης και των κατοίκων της.

Ο τεμαχισμός που εξυπηρετούσε το Λαϊκό Κόμμα του Παναγή Τσαλδάρη, προέβλεπε την δημιουργία τριών νέων Δήμων που θα έφεραν τα ονόματα ΤαμπουρίωνΝέας Κοκκινιάς και Δραπετσώνας και τεσσάρων κοινοτήτων του Αγίου Γεωργίου, του Περάματος, του Ικονίου καθώς και του Κουτσικαρίου.

Έφτασαν μάλιστα και στο απίστευτο σημείο να προταθεί η άποψη αυτονόμησης και των Συνοικιών της Καλλίπολης και του Χατζηκυριάκειου λόγω του μεγάλου αριθμού προσφύγων (δηλαδή Βενιζελικών) που υπήρχαν, να απομονωθούν για να μην αλλάξουν το εκλογικό αποτέλεσμα, που έδινε το Κεντρικό Τμήμα του Πειραιά υπέρ του Λαϊκού Κόμματος. Και η απομόνωση αυτή γίνονταν με τον μετασχηματισμό τους σε μια Κοινότητα (Κοινότητα Καλλιπόλεως- Χατζηκυριάκειου) που θα λειτουργούσε αυτόνομα εντός των ορίων του Δήμου Πειραιώς!

Αυτά τα σενάρια που σήμερα μας φαίνονται απίστευτα, όχι μόνο σε μεγάλο βαθμό έλαβαν σάρκα και οστά, αλλά και με τον πλέον αισχρό τρόπο. Ο Πειραιάς τεμαχίστηκε και διανεμήθηκαν τα τεμάχιά του. Οι δοκιμές τεμαχισμού έγιναν με απίστευτο τρόπο ακόμα και επί απλού λευκού χαρτιού! Όλα αυτά έγιναν πολύ πριν την συνθήκη της Γιάλτας, που έγινε γνωστή από το μοίρασμα της Ευρώπης σε χαρτοπετσέτα. Τα σενάρια μοίραζαν τις γειτονιές και τις συνοικίες του Πειραιά, με τρόπο ώστε κάθε νέα διοικητική οντότητα που θα προέκυπτε να έδινε και συγκεκριμένα εκλογικά αποτελέσματα!

Παρά το γεγονός ότι όλοι οι Πειραιώτες ξεσηκώθηκαν έχοντας στο πλευρό τους όλες τις εμπορικές, βιομηχανικές και επαγγελματικές τάξεις της πόλης, η τότε πολιτική ηγεσία της χώρας, προτίμησε να τεμαχίσει την Πρωτεύουσα του Εμπορίου και Ναυτιλίας της Ελλάδας, τον Πειραιά, μόνο για λόγους εκλογικού συμφέροντος, έστω κι αν το συμφέρον αυτό οδηγούσε στην καταστροφή της χώρας.

Έτσι σήμερα στον Πειραιά βρίσκεται γεωγραφικά το μισό λιμάνι και το υπόλοιπο σε άλλο Δήμο! Γι’ αυτό και γενιές ολόκληρες αντιδρώντας σε αυτό τον τεμαχισμό έλεγαν είμαι Πειραιώτης, έστω και ήταν κάτοικος Νίκαιας, Περάματος, Δραπετσώνας, Κερατσινίου!

Σήμερα οι γενιές άλλαξαν, τα γεγονότα αυτά ξεχάστηκαν στη σκόνη της ιστορίας και μόνο η πένα ενός ονειροπόλου μπορεί για λίγο να τα θυμίσει…για να μην αναρωτιούνται οι σημερινοί νέοι γιατί ο Πειραιάς βρίσκεται σήμερα πληθυσμιακά στην Πέμπτη θέση και εδαφικά ακόμα πιο κάτω!!

Κλείνοντας να αναφέρουμε ότι αν ο Πειραιάς παρέμενε ακέραιος όπως βρίσκονταν πριν από την διαίρεση του 1934, θα διέθετε συνολικό πληθυσμό άνω των 500.000 περίπου κατοίκων!

Γι’ αυτό και όταν μιλούμε για Δραπετσώνα, Κερατσίνι, Πέραμα, να έχουμε στο νου μας ότι κάποτε κι αυτά Πειραιάς ήταν…

*Προέδρου Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πειραϊκές Ιστορίες: 23 Δεκεμβρίου 1835: Iδρύεται ο Δήμος Πειραιά

Νοέμβριος του 1885. Παρέα που παίζει χαρτιά σε καπηλειό στον Πειραιά. Πενήντα χρονιά μετά την ίδρυση του Πειραιά, διαφορετικές οικιστικές ομάδες συνυπάρχουν στην πόλη. Ρουμελιώτες, νησιώτες και ανατολίτες ακολουθούν τις ιδιαίτερες ενδυματολογικές και παραδοσιακές τους συνήθειες σε μια πόλη που προσφέρει ευκαιρίες σε όλους. Του Στέφανου Μίλεση…   Λένε πως[…]

Περισσότερα »

Πειραϊκές Ιστορίες: Κάτω στα Λεμονάδικα

Του Στέφανου Μίλεση… Η γνωστή παραθαλάσσια οπωραγορά του Πειραιά, που καταλάμβανε μέρος της Ακτής Τζελέπη (Πλατεία Καραϊσκάκη) κατά μήκος της παραλίας, έως λίγο πριν από τον Ηλεκτρικό Σταθμό του ΗΣΑΠ. Εκεί, από την εποχή ακόμα που οι οδικές μεταφορές ήταν ανύπαρκτες λόγω έλλειψης οδικού δικτύου και χερσαίων μεταφορικών μέσων, κατέφθαναν[…]

Περισσότερα »

1 comment

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *