Πειραϊκές Ιστορίες: Όταν οι πρώτοι Ιταλοί αιχμάλωτοι έφταναν στον Πειραιά

Του Στέφανου Μίλεση*

Από τα μέσα του μηνός Νοεμβρίου του 1940 και μετά, αρχίζουν να καταφτάνουν οι πρώτοι Ιταλοί αιχμάλωτοι σε Αθήνα και Πειραιά. Στην Αθήνα οι κάτοικοι δυσκολεύονται να τους δουν από κοντά.

Και η δυσκολία αυτή, είχε να κάνει κύρια με το γεγονός της μυστικής άφιξής τους με τρένο, αλλά και της επίσης μυστικής μεταφοράς τους με καμιόνια, σε στρατόπεδο αρχικά στη θέση παραπήγματα (απέναντι από το Χίλτον, περίπου στο ΝΙΜΙΤΣ), ενώ αργότερα λόγω του μεγάλου αριθμού σε οποιοδήποτε μέρος κρίνονταν κατάλληλο για τον σκοπό αυτό.

Αντίθετα στον Πειραιά, οι Ιταλοί έφταναν με πλοία, γεγονός που καθιστούσε σχεδόν αδύνατη την απόκρυψή τους, καθώς κάθε πλοίο που εισερχόταν στο λιμάνι του Πειραιά, γινόταν αμέσως αντιληπτό από μεγάλο μέρος των Πειραιωτών. Και πραγματικά η άφιξή τους αποτέλεσε ένα γεγονός που κανένας δεν ήθελε να χάσει. Δεκάδες εκατοντάδες Πειραιωτών κατέβαιναν στην Ακτή Ξαβερίου καθώς πληροφορούνται ότι εκεί θα γίνει η αποβίβαση των αιχμαλώτων στρατιωτών, που ανήκαν σε μεραρχίες με μεγαλοπρεπή ονόματα, όπως Κένταυροι, Αλπινιστές ή άνδρες της μεραρχίας Βενέτσια.

Όμως η αποβίβαση των πρώτων Ιταλών στην Ακτή Ξαβερίου δημιουργεί διαφορετική αντίδραση στο πλήθος. Παρά τις μεγαλοπρεπείς ονομασίες τους, η αμφίεση των Ιταλών είναι πανάθλια. Οι περισσότεροι χωρίς πηλήκια, με βλέμμα θολό και σκοτεινό. Διέρχονται την πειραϊκή προβλήτα με σκυμμένα τα κεφάλια, φανερά ταπεινωμένοι. Συνήθως έχουν τα χέρια τους μέσα στην τσέπη ή σταυρωμένα μπροστά στο στήθος δίνοντας την εντύπωση μιας τάχα αδιαφορίας ή αμηχανίας. Και πώς να μην είναι άραγε; Πριν λίγες μόλις μέρες, απειλούσαν ότι εντός δεκαπενθημέρου θα βρίσκονταν στην ελληνική πρωτεύουσα, φτάνοντας μάλιστα δια περιπάτου. Και πραγματικά τήρησαν την υπόσχεσή τους, χωρίς μάλιστα να χρειαστεί να περπατήσουν καθώς έφτασαν ακτοπλοϊκώς, όχι βέβαια ως νικητές αλλά ως αιχμάλωτοι.

Στο λιμάνι τους παραλαμβάνουν άνδρες της Χωροφυλακής που αμέσως σχηματίζουν ένα κύκλο γύρω τους. Και αρκετοί Πειραιώτες αντί να τους γιουχάρουν όπως αρχικά έλεγαν, βγάζουν από τις τσέπες τους χύμα τσιγάρα και τους τα μοιράζουν. Άλλοι τους προσφέρουν κουλούρια. Η ελληνική ψυχή ουδεμία μνησικακία κράτησε παρά τον άνανδρο τορπιλισμό της «Έλλης», παρά την ύπουλη επίθεση στα σύνορα, παρά τον βομβαρδισμό που οι ίδιοι είχαν κάνει λίγα μέτρα πιο πάνω, στις 5 Νοεμβρίου όταν ιταλικά αεροπλάνα είχαν βομβαρδίσει τη Λαϊκή αγορά της Πηγάδας, σκοτώνοντας τους πρώτους αμάχους αυτού του πολέμου.

Κι αυτό καθώς οι ιταλοί αεροπόροι, την ημέρα εκείνη, βλέποντας από ψηλά τους πειραιώτες που είχαν συγκεντρωθεί στην Πλατεία Πηγάδας προκειμένου να ψωνίσουν από τη λαϊκή αγορά, πίστεψαν ότι επρόκειτο για κινήσεις στρατεύματος που ετοιμαζόταν να επιβιβασθεί στα πλοία του λιμανιού! Μάλιστα ο βομβαρδισμός της λαϊκής αγοράς της Πηγάδας, αποτέλεσε και την είδηση της ημέρας από το Ραδιοφωνικό σταθμό της Ρώμης, ο οποίος ανέφερε ότι η ιταλική αεροπορία είχε επιφέρει βαρύ πλήγμα στους αντιπάλους. Παρότι η ελληνική απάντηση προκαλούσε γέλιο, καθώς έκανε λόγο για βομβαρδισμό παντζαριών και μαρουλιών, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική καθώς άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους εξαιτίας αυτού του βομβαρδισμού.

Από το Νοέμβριο και μετά, η άφιξη Ιταλών αιχμαλώτων στην Ακτή Ξαβερίου, ήταν σχεδόν καθημερινή υπόθεση, αλλά έπαψε να προσελκύει το όποιο ενδιαφέρον υπήρχε. Εξαίρεση αποτελούσαν πάντοτε οι αεικίνητοι πιτσιρικάδες που άφηναν ο,τιδήποτε έκαναν στις γειτονιές τους. Εγκατέλειπαν τρέχοντας αλάνες και αυλές, προκειμένου να μη χάσουν αυτό το μοναδικό θέαμα, τη μοναδική ευκαιρία γιουχαρίσματος μεγάλων, για το οποίο μάλιστα κανείς δεν τους έλεγε τίποτε.

Τα καραβάνια των Ιταλών αιχμαλώτων συνεχίζονταν αμείωτα σε αριθμό αιχμαλώτων και συχνότητα αποστολών, μέχρι και τη Γερμανική εισβολή. Η αρχική περιέργεια, μεταβλήθηκε σε οίκτο ενώ η μόνη αντίδραση των περισσοτέρων Πειραιωτών ήταν ένα απλό κούνημα κεφαλής ή άντε ένα ειρωνικό μειδίαμα να διαγράφεται στα χείλη. Βλέπετε αυτό το χαμόγελο στα χείλη, δεν το είχαν μόνο οι μαχητές του μετώπου… 

*Προέδρου Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς

unnamed unnamedf unnamedk

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το Πάσχα στον Πειραιά μίας άλλης εποχής…

Του Στέφανου Μίλεση… Λίγοι σήμερα μένουν στον Πειραιά για τις γιορτές του Πάσχα. Κι όμως η συνήθεια να πηγαίνουν όλοι στους τόπους καταγωγής τους, σε εξοχικά, πανσιόν και ξενοδοχεία, να παίρνουν τα όρη και τα βουνά είναι συνήθεια μεταπολεμική. Ο Πειραιάς πριν ακόμα να επικρατήσει το έθιμο της πασχαλινής φυγής,[…]

Περισσότερα »

Η αμερικανική αγορά της οδού Φίλωνος

του Στέφανου Μίλεση*… Ένα παράξενο εμπόριο αμερικανικών ειδών εμφανίστηκε στον Πειραιά το 1946. Ανάμεσα στα μαγαζιά του γνωστού ενδιαφέροντος που έγραψαν με την ύπαρξή τους την ιστορία της Τρούμπας, άρχισαν να εμφανίζονται έμποροι που πωλούσαν είδη αμερικανικής προέλευσης τα οποία αμέσως γίνονταν περιζήτητα. Αυτού του είδους εμπόριο αναπτύχθηκε γεωγραφικά στην[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *