Ζωοδόχος Πηγή Χατζηκυριακείου: Μία μικρή ενορία με μεγάλη αγάπη

Του Θοδωρή Ασβεστόπουλου

Στην είσοδο στο λιμάνι του Πειραιά στέκει στα δεξιά ο όμορφος ναός της Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής Χατζηκυριακείου, που πανηγυρίζει κάθε χρόνο την Παρασκευή της Διακαινησίμου, με το ψηλό καμπαναριό και το ρολόι.

Πρόκειται για μία από τις μικρότερες ενορίες της πόλης μας με μικρές οικονομικές δυνατότητες, η οποία όμως διαθέτει πλεόνασμα αγάπης όπως αποδεικνύει το κοινωνικό έργο που επιτελούν οι εφημέριοι και οι εθελοντές της. Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος πανηγύρισε με λαμπρότητα την γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής, όπου στον πανηγυρικό Εσπερινό το απόγευμα της Πέμπτης της Λαμπρής χοροστάτησε ο Μητροπολίτης Πειραιώς κ. Σεραφείμ, παρουσία πλήθους κόσμου από το Χατζηκυριάκειο και όλη την Πειραϊκή Χερσόνησο.

Το ΚΑΝΑΛΙ 1 με αφορμή τη γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής πραγματοποιεί ένα αφιέρωμα για την μικρή αυτή ενορία.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ναός

«Το κυριότερο πρόβλημα μας, για το οποίο ζητάμε τη βοήθεια του Δήμου Πειραιά και κάθε αρμόδιου φορέα που ενδιαφέρεται, είναι η αξιοποίηση του οικοπέδου που βρίσκεται πίσω από τον Ιερό Ναό, το οποίο μας έχει παραχωρηθεί  το 1955 από τον τότε υπουργό Εργασίας Πέτρο Λεβάντη. Θα θέλαμε κάποια στιγμή αυτόν τον χώρο να τον αξιοποιήσουμε προς όφελος της ενορίας και των Πειραιωτών, γιατί μέχρι τώρα είναι εστία μόλυνσης και σημείο διάφορων παράνομων δραστηριοτήτων όπως χρήση ναρκωτικών κ.α.», δήλωσε στο ΚΑΝΑΛΙ 1ο Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος πατήρ Νικόλαος Φίλης, ο αρχαιότερος πρεσβύτερος του Ναού. «Απαραίτητη είναι και η περίφραξη του περιβάλλοντα χώρου του ναού και του οικοπέδου, κάτι που δεν μπορούμε να φέρουμε εις πέρας από μόνοι μας αφού οι οικονομικές μας δυνατότητες είναι περιορισμένες, γι’ αυτό ζητούμε τη συμβολή του Δήμου ή κάποιου ιδιώτη», συμπλήρωσε ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης πατήρ Τύχων Κουτσόφιος, προϊστάμενος της Ζωοδόχου Πηγής.

Ένα επιπλέον σημαντικό εσωτερικό ζήτημα του ναού, που περιέγραψαν οι εφημέριοι, είναι το πρόβλημα της υγρασίας το οποίο ξεκινάει από την οροφή και φθείρει τους τοίχους. Αυτό απαιτεί μεγάλη οικονομική ενίσχυση για να αντιμετωπιστεί, κάτι που, όπως επισημαίνουν, δεν μπορεί να γίνει με το κεράκι των πιστών αλλά πρέπει κάποιος να αναλάβει την χρηματοδότηση της ανακαίνισης του ναού. «Ήδη άρχισε να εμφανίζεται πρόβλημα με τις αγιογραφίες οι οποίες είναι καινούριες και πέφτουν, ενώ είναι σε κρίσιμο σημείο και η σταθερότητα της οροφής που είναι παλιά και στηρίζεται σε ξύλα. Η υγρασία έχει περάσει επίσης μέσα στις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και όπως μας είπε κάποιος ειδικός ανά πάσα στιγμή μπορεί να γίνει μπλακ άουτ και να ανατιναχτεί ολόκληρο το ηλεκτρολογικό σύστημα, κάτι που είχε συμβεί και πριν λίγα χρόνια με αποτέλεσμα να πάρει φωτιά τμήμα του ναού», είπε ο πατήρ Τύχων κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου.

«Ότι μπορέσαμε να κάνουμε με τις δικές μας δυνάμεις και τη συνδρομή των δωρητών μας, το έχουμε κάνει, όπως την ανακαίνιση του ναού, το βάψιμο και τον φωτισμό του ή την τοποθέτηση λουλουδιών στον περίβολο. Το αξιοπερίεργο όμως, που δεν είναι δική μας αρμοδιότητα να λύσουμε, είναι η έλλειψη φωτισμού τον χειμώνα στους γύρω δρόμους, όπου σε αντίθεση με το καλοκαίρι, επικρατεί πλήρες σκοτάδι και η γειτονιά μοιάζει με νεκρή πολιτεία», σημείωσε ο πατήρ Νικόλαος. Όπως τόνισε μάλιστα ο Ι.Ν. της Ζωοδόχου Πηγής στο Χατζηκυριάκειο αξίζει ιδιαίτερης προσοχής γιατί είναι ένα κόσμημα ή ακόμα περισσότερο ένα σημείο αναφοράς για τον Πειραιά αφού αποτελεί την πρώτη εικόνα που αντικρίζει μπαίνοντας στο λιμάνι όποιος τουρίστας έρχεται στη χώρα μας από το εξωτερικό με κρουαζιερόπλοιο ή όποιος ταξιδεύει από κάποιο νησί στην πόλη μας αλλά και στην πρωτεύουσα γενικότερα. Ακόμα και το καμπαναριό είναι έτσι φτιαγμένο ώστε να βλέπουν την ώρα όσοι έρχονται στον Πειραιά από τη θάλασσα. Πρακτικά όμως η γεωγραφική θέση αποτελεί  μειονέκτημα για την Ζωοδόχο Πηγή ως προς την κάλυψη των αναγκών του ναού. Είναι στην άκρη της πόλης, δίπλα στη θάλασσα, μεγάλη παραθαλάσσια έκταση ανήκει στον ΟΛΠ, συνεπώς σαν ενορία στερείται εκ των πραγμάτων κατοικιών και ενοριτών, ενώ δεν αποτελεί πέρασμα ούτε έχει εμπορικά καταστήματα κοντά για να την επισκεφθεί και να προσκυνήσει κόσμος από μακριά. Πρόκειται μάλιστα για μία από τις πιο μικρές ενορίες, αν όχι την μικρότερη, για την Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς, ενώ  για πολλούς από τους ενορίτες είναι πιο εύκολα προσβάσιμοι άλλοι ναοί της περιοχής!

Το φιλανθρωπικό έργο 

Όμως όλες αυτές οι δυσκολίες δεν εμποδίζουν τους ιερείς και τους επιτρόπους της Ζωοδόχου Πηγής να πραγματοποιούν πλούσιο φιλανθρωπικό έργο που επεκτείνεται σε όλη την πειραϊκή χερσόνησο. Να δούμε πως περιγράφει την κοινωνική δράση της ενορίας ο παλαιότερος των εφημέριων πατήρ Νικόλαος: «Παρ’ ότι είμαστε η πιο μικρή πληθυσμιακά ενορία του Πειραιά, έχουμε πολλούς ανθρώπους και Έλληνες και αλλοδαπούς που έρχονται σε μας και ζητάνε την υλική βοήθεια μας. Με πολύ δυσκολία αλλά κυρίως με τη συμμετοχή και την προσφορά των εθελοντριών κυριών μοιράζουμε τα γεύματα αγάπης. Ξεκινήσαμε από το 2002, με προτροπή κάποιων κυριών, να δίνουμε τρόφιμα σε άπορους συνανθρώπους μας, που σαν δραστηριότητα δεν θέλουμε να την αποκαλούμε συσσίτιο, γιατί αυτός ο όρος παραπέμπει σε άλλες εποχές που μακάρι να μην τις ξαναζήσουμε, αλλά γεύματα αγάπης.

Όταν ξεκινήσαμε λοιπόν, επειδή η ενορία είναι φτωχή, είχαμε βρει μόνο δύο δωρητές, με βασικότερο τον κ. Γεώργιο Ρούσσο ο οποίος μας αγόρασε όλον τον εξοπλισμό, δηλαδή επαγγελματική κουζίνα, κατσαρόλες, τηγάνια κλπ. Κάθε μέρα έχουμε από τέσσερις εθελόντριες κυρίες που αφήνουν τις οικογένειες τους για να μαγειρεύουν για τους άπορους καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας εκτός από την Κυριακή. Μαγειρεύουν καθαρό σπιτικό φαγητό, πολλές φορές με δικά τους έξοδα, για όλο το χρόνο και όχι ευκαιριακά με αφορμή κάποια μεγάλη εορτή. Στην αρχή μοιράζαμε μόνο δώδεκα μερίδες φαγητό, από τις οποίες τις δέκα τις δίναμε σε αλλοδαπούς και τις δύο σε Έλληνες. Τότε μάλιστα πηγαίναμε σε σπίτια το φαγητό π.χ. σε ηλικιωμένους που δεν μπορούσαν να έρθουν στην εκκλησία.

Σήμερα δυστυχώς, μετά από μία δεκαετία, μοιράζουμε 65 μερίδες, από τις οποίες τις εξήντα τις παίρνουν Έλληνες και μόλις τις πέντε αλλοδαποί! Το  γεγονός αυτό οφείλεται και στο ότι οι περισσότερες γειτονικές ενορίες δεν μοιράζουν γεύματα, με αποτέλεσμα να απευθύνονται σε εμάς συνάνθρωποι μας που έχουν ανάγκη, από όλη σχεδόν την Καλλίπολη και το Χατζηκυριάκειο. Να τονίσουμε και πάλι την προσφορά του κύριου Ρούσσου ο οποίος προσφέρει όλα τα γεύματα κάθε χρόνο για τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και τον Δεκαπενταύγουστο, του κ. Χρυσοφάκη, επιχειρηματία που δραστηριοποιείται στον χώρο της εστίασης στον Πειραιά, ο οποίος μας προσφέρει καθημερινά το ψωμί, αλλά και του Ολυμπιακού που προσφέρει τα φρούτα. Επίσης βοηθάμε οικογένειες να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους σε υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, ενώ πήγαμε και ως μάρτυρες σε δικαστήριο για να μην κόψουν το ρεύμα σε ένα σπίτι. Γενικά προσπαθούμε και καταφέρνουμε να φέρνουμε εις πέρας το κοινωνικό έργο χάρη και στις προσωπικές μας γνωριμίες, αφού οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε είναι πολύ μεγάλες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ οι ανάγκες έχουν εξαπλασιαστεί τα έσοδα του φιλοπτώχου σε σύγκριση με τη χρονιά που ξεκινήσαμε έχουν υποδιπλασιαστεί, αφού οι οικονομικές δυνατότητες των ενοριτών μας όσο παν και περιορίζονται».

Οι δραστηριότητες για τους νέους

Ιδιαίτερα μέριμνα όμως υπάρχει και για την νεότητα. Για την δράση του τομέα μας μίλησε ο πατήρ Τύχων: «Στο κατηχητικό της ενορία μας συμμετέχουν 25 με 30 μικρά παιδιά, μαθητές δημοτικού κυρίως, αγόρια και κορίτσια. Τον θεσμό αυτό στηρίζουν οι δραστήριες κατηχήτριες μας που προσφέρουν χρόνια στο νεανικό έργο με αγάπη και αφοσίωση. Έχουμε όμως και τις νεανικές ενοριακές συντροφιές. Κάθε Κυριακή μετά τη Θεία Λειτουργία καθόμαστε στο πνευματικό κέντρο του ναού με τους νέους της ενορίας μας, όπου πίνουμε τον καφέ μας, παίρνουμε το κέρασμα μας και συζητάμε πνευματικά θέματα. Επίσης διοργανώνουμε εκδρομές αλλά και προβολές ταινιών, όπου φέρνουμε ομιλητές για να τις αναλύσουμε. Οι νέοι μας βοηθούν στο στολισμό του ναού για τις εορτές. Στα άμεσα σχέδια μας είναι να πραγματοποιήσουμε μία εκδήλωση – αφιέρωμα για την Μικρά Ασία με ζωντανή παραδοσιακή μουσική και προβολή ντοκιμαντέρ». 

Το ιστορικό του Ιερού Ναού Ζωοδόχου Πηγής Χατζηκυριακείου

-Πριν το 1924 οι λιγοστοί κάτοικοι του Χατζηκυριακείου εκκλησιάζονταν στην ενορία του Αγ. Νικολάου. Το 1924 που κατέφθασε στον Πειραιά πλήθος προσφύγων από την Κωνσταντινούπολη και τη Μικρά Ασία, εξαιτίας της Μικρασιατικής καταστροφής και της ανταλλαγής πληθυσμών, παλαιοί και νέοι πλέον κάτοικοι αποφάσισαν να ανοικοδομήσουν νέα εκκλησία. Στη συνέχεια ήρθαν να κατοικήσουν στη γειτονιά νησιώτες και οικογένειες ναυτικών.

-Ο ναός θα έφερνε το όνομα της Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής, μιμούμενος τον αντίστοιχο του Βαλουκλή στην Κωνσταντινούπολη, όπου υπήρχε μεγάλο προσκύνημα και αγίασμα χάριν της ευλογίας των πιστών. Σύμφωνα μάλιστα με παλαιότερες μαρτυρίες ηλικιωμένων ενοριτών η εκκλησία είναι χτισμένη πάνω σε πηγάδι, επειδή θύμιζε στους πρόσφυγες το προσκύνημα της Πόλης.

-Η Επιτροπή ανέγερσης αποτελούνταν από τους πιο δραστήριους κατοίκους του Χατζηκυριακείου με κυριότερο τον πρωτομάστορα Γεώργιο Κούρτζα, ο οποίος πρότεινε να πάρει ο ναός το όνομα της Ζωοδόχου Πηγής.

-Αρχικώς, ο ναός στεγάστηκε σε μία παράγκα. Επειδή όμως η πολιτεία δεν παραχωρούσε άδεια ανοικοδομήσεως ναού, οι κάτοικοι προσπαθούσαν να χτίσουν το ναό το βράδυ, αλλά η αστυνομία τον γκρέμιζε το άλλο πρωί και συνελάμβανε τους πιστούς.

-Μετά από παρέμβαση της Αρχιεπισκοπής Αθηνών (στην οποία υπαγόταν τότε ο Πειραιάς εκκλησιαστικώς) δόθηκε επιτέλους λύση για τη σύσταση νέας ενορίας. Σύντομα, άρχισαν οι εργασίες ανοικοδομήσεως, στην οποία συνέβαλλε και παμπειραϊκός έρανος, χάρη στον οποίο προχώρησε το έργο. Ο θεμέλιος λίθος μπήκε στις 3 Αυγούστου 1930 από τον Μητροπολίτη Βρεσθένης Άνθιμο. Ο πρώτος ιερέας που λειτούργησε στη Ζωοδόχο Πηγή ήταν ο πατήρ Χρήστος του οποίου δεν διασώθηκε το επώνυμο.

-Μετά την θεμελίωση του ναού οι ενορίτες προχώρησαν και στην ίδρυση του 23ου Δημοτικού Σχολείου Πειραιά το οποίο στεγάστηκε για κάποια χρόνια στο χώρο πίσω από την εκκλησία.

-Ο ναός υπέστη ανεπανόρθωτες ζημιές στις 7 Απριλίου 1941 από την μεγάλη έκρηξη πυρομαχικών του αγγλικού πλοίου ΚΛΑΝ ΦΡΕΫΖΕΡ ύστερα από βομβαρδισμό της γερμανικής αεροπορίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

-Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1954 συστήθηκε σύλλογος αποκαταστάσεως και αποπερατώσεως του ναού με απόφαση του Πρωτοδικείου Πειραιώς υπ’ αρ. 9/070. Το έργο της αποπερατώσεως ολοκληρώθηκε με τη μορφή και τις διαστάσεις που έχει σήμερα, αφού προστέθηκαν πρόπυλα, τα οποία στη συνέχεια ενσωματώθηκαν στον κυρίως ναό. Από εκείνη την εποχή έμειναν στην ιστορία ο πατήρ Αντώνιος Παγιάτης ο οποίος διετέλεσε και δάσκαλος του 23ου Δημοτικού Σχολείου Πειραιά και ο πατήρ Συνέσιος, Αρχιμανδρίτης στην ενορία για είκοσι και πλέον χρόνια, ο οποίος εργάστηκε με ζήλο για την ανακαίνιση και τον εξωραϊσμό του ναού προσφέροντας χρήματα και προσωπική εργασία. Αργότερα ο πατήρ Ανάργυρος Ευδαίμων φρόντισε για την αποπεράτωση του καμπαναριού και της γούρνας που έχουμε για τον αγιασμό.

Παραπλεύρως του ναού υπάρχει από το 1996 (με προϊστάμενο τον π. Παναγιώτη Σαχτούρη), μεγάλο πνευματικό κέντρο, ένα γωνιακό κτήριο σε δύο επίπεδα, στο οποίο εξυπηρετούνται οι λοιπές λειτουργικές και λατρευτικές ανάγκες του ναού (κατηχητικά σχολεία, γεύματα αγάπης, εκδηλώσεις κλπ.). Το πρώτο επίπεδο διαθέτει πλην των άλλων μεγάλη αίθουσα χωρητικότητας περίπου 300 ατόμων, ενώ στο κάτω επίπεδο άλλη μεγάλη αίθουσα χωρητικότητας 150 ατόμων και το παρεκκλήσιο του Αγίου Ελευθερίου το οποίο διαθέτει και λείψανο του. Ο Ι.Ν. Ζωοδόχου Πηγής Χατζηκυριακείου  διαθέτει και λείψανο της Αγίας Μαρίνας, το οποίο και ευωδιάζει. Στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας κτίστηκε δίπλα από το ναό, το παρεκκλήσιο του Αγίου Χριστοφόρου, προστάτη των οδηγών, δωρεά κάποιου κ. Χριστόφορου αγνώστων λοιπών στοιχείων για να είναι πλησίον της αφετηρίας των περισσότερων λεωφορειακών γραμμών που ξεκινούν από τον Πειραιά στις αρχές της Ακτής Ξαβερίου.

Οι ενορίτες ευελπιστούν πλέον να ενταχθεί ο νέος στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ που αφορά το λιμάνι, προκειμένου να αναβαθμιστεί η ενορία της Ζωοδόχου Πηγής και η χιλιοτραγουδισμένη γειτονιά του Χατζηκυριακείου.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα από τα παλαιότερα βιβλία που αναφέρεται στην μελέτη του χεριού…

Γράφει η Μαΐρα… Στην Ελλάδα η χειρομαντεία, ήταν πασίγνωστη κατά τη διάρκεια του 40υ αιώνα.  Ο Αριστοτέλης λέγεται ότι ανακάλυψε σε έναν βωμό αφιερωμένο στον Ερμή ένα βιβλίο για την χειρομαντεία με χρυσό εξώφυλλο και το έστειλε δώρο στον μαθητή του. Θεωρούσε τη χειρομαντεία αληθινή επιστήμη. Στο βιβλίο του Περί[…]

Περισσότερα »

Summer tips… Τα 7 μυστικά του καλοκαιριού (1)

Το καλοκαίρι, για να παραμείνουμε αδύνατοι, επιλέγουμε παγωτά χαμηλών λιπαρών, γρανίτα ή ζελέ. Καταναλώνουμε επίσης ξέρα φρούτα, βερίκοκα ή δαμάσκηνα αλλά και γλυκά του κουταλιού που περιέχουν μόνο υδατάνθρακες και όχι λίπος. Tο αντηλιακό μας προστατεύει, αλλά η αποτελεσματικότητά του μειώνεται σταδιακά. Επειδή χρησιμοποιούμε αντηλιακό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *