Η “κληρονομιά” του Ερνέστου Τσίλερ στον Πειραιά

Του Στέφανου Μίλεση¤

Ο Τσίλερ (ή και Τσίλλερ) έρχεται το 1860 στην Αθήνα προκειμένου να εργασθεί ως εκτελεστής μηχανικός, σε σχέδια που είχε συντάξει ο Δανός αρχιτέκτονας Θεόφιλος Χάνσεν, που αφορούσαν την κατασκευή της Ακαδημίας στην Αθήνα. Επέλεξε να έρθει στην Ελλάδα, αναβάλλοντας το ταξίδι του για την Πετρούπολη, καθώς είχε κερδίσει έναν διαγωνισμό του Τσάρου, που αφορούσε την ανοικοδόμηση των Δημοσίων Μεγάρων της Τιφλίδας!

Λίγο πριν την άφιξή του στην Ελλάδα έχει παντρευτεί στην Βιέννη την Ελληνίδα Σοφία Ντούντου, κάτοικο Αυστρίας με καταγωγή από την Κοζάνη. Η Ελληνικής καταγωγής σύζυγός του, του έχει ήδη δώσει τα πρώτα στοιχεία για τον ελληνικό πολιτισμό, που θα τον προετοιμάσουν για την μελλοντική αγάπη προς την χώρα μας.  Αν και ο γάμος αυτός αποτελεί μια σημαντική αιτία της λατρείας του Τσίλερ προς την Ελλάδα, ωστόσο παραβλέπεται από τους βιογράφους, σαν ένα στοιχείο ανάξιο λόγου!

Τα πέντε παιδιά του Τσίλερ:

Ο Ερνέστος Τσίλερ διατήρησε με τον Πειραιά μια ιδιαίτερη σχέση στη πορεία του ελληνικού του βίου. Κι αυτό διότι το ζευγάρι Ερνέστου και Σοφίας, έκανε συνολικά πέντε παιδιά, εκ των οποίων τα τρία τελευταία γεννήθηκαν στον Πειραιά!

Το πρώτο παιδί τους η Βαλερί, παντρεύτηκε έναν Γερμανό και γρήγορα έφυγε από την Ελλάδα.

Το δεύτερο η Ιωσηφίνα παντρεύτηκε τον Έλληνα ζωγράφο Δημήτριο Δήμα. Και η ίδια υπήρξε εξίσου καλή ζωγράφος. Χάρη στην Ιωσηφίνα διασώθηκαν σήμερα όλα τα σχέδια του πατέρα της.

Το τρίτο τους παιδί (αλλά το πρώτο που γεννήθηκε στον Πειραιά) ήταν ο Όθων. Σπούδασε μουσική και νέος ακόμα έφυγε για την Αμερική, πολιτογραφήθηκε Αμερικανός και πέθανε πολύ νέος, μόλις σε ηλικία 45 χρόνων.

Το τέταρτο παιδί τους ήταν η Ναταλία, γεννημένη επίσης στον Πειραιά, που παντρεύτηκε τον Αθανασιάδη, έναν έμπορο από τον Βόλο. Μετά τον θάνατό του, θα ζήσει στην Καλλιθέα.

Τέλος το πέμπτο παιδί, το τελευταίο γεννημένο στον Πειραιά, ο Βάλτερ. Ουδέποτε παντρεύτηκε και έζησε βίο μοναχικό. Η ζωή του Βάλτερ, θυμίζει πολύ την ζωή του Γιούγκερμαν στο μυθιστόρημα του Πειραιώτη Μ. Καραγάτση. Ο Βάλτερ όπως και ο Γιούγκερμαν προσλήφθηκε στην Λαϊκή Τράπεζα ως μεταφραστής προκειμένου να διεκπεραιώνει την ξένη εμπορική αλληλογραφία, καθώς γνώριζε εκτός από Ελληνικά, Αγγλικά, Γερμανικά, Γαλλικά. Σιγά αλλά σταθερά ανήλθε στην ιεραρχία, έγινε οικονομικό στέλεχος της Τράπεζας και έφτασε μέχρι ψηλά στην ιεραρχία αυτής.

Όλες οι κόρες του Ερνέστου Τσίλερ έμελε να χηρέψουν νωρίς. Συγκεντρώθηκαν στο σπίτι της Ναταλίας Τσίλερ Αθανασιάδη, όπου μαζί με τον Βάλτερ που παρέμεινε όπως είπαμε μόνος του, έζησαν όλοι μαζί στην Καλλιθέα, στην οδό Πλωτάρου Ασλάνογλου 113 και Ιφιγένειας.

Η τύχη ήθελε τα “Παιδιά του Πειραιά” του Τσίλερ να γεννηθούν ανάμεσα σε σπίτι που είχε κατασκευάσει ο πατέρας τους αλλά σε έναν χώρο που ούτε σπίτι ήταν, ούτε σχεδιασμού και κατασκευής Τσίλερ. Γεννήθηκαν πίσω από την σημερινή εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, εντός οικοδομήματος που προοριζόταν για “εργοστάσιο” υαλουργείο, σχεδιασμένο από τους αρχιτέκτονες Φαίδωνα και Έθελ Κυδωνιάτη.  Αυτό το “εργοστάσιο” ο Τσίλερ το μετέτρεψε σε εξοχικό οικογενειακό σπίτι.

Άνοιξε κι ένα πηγάδι που καθώς λένε διέθετε το καλύτερο πόσιμο νερό στον Πειραιά. Λέγεται επίσης ότι επειδή ο κόσμος πήγαινε να προμηθευτεί νερό από εκείνο το πηγάδι, αρχικά η περιοχή ονομάσθηκε “Πηγάδι του Τσίλερ” για να μετεξελιχθεί στην συνέχεια σε “Συνοικία Τσίλερ”. Ο ίδιος είχε κάνει προσπάθεια η περιοχή γύρω από τα εξοχικά σπίτια που έκτισε να ονομαστεί “Καλλιθέα”(!) καθώς όλα είχαν πρόσοψη προς το Πασαλιμάνι.

Αυτά τα σπίτια της Συνοικίας Τσίλερ, έχουν την δική τους ιστορία η οποία όμως έχει ειπωθεί παλαιότερα, αλλά είναι επίσης γνωστή στους περισσότερους.

Απλά να θυμίσουμε ότι η κατασκευή της Συνοικίας Τσίλερ στην Καστέλλα έγινε για λόγους αποκλειστικά επιχειρηματικούς με σκοπό το άμεσο κέρδος. Επίσης πρέπει να γίνει γνωστό ότι το πιο όμορφο από αυτά, καθώς ήταν πάνω στην στροφή, έμεινε γνωστό ως σπίτι του Ποταμιάνου, καθώς ήταν ο τελευταίος ιδιοκτήτης. Όμως αρχικά είχε ως ιδιοκτήτη τον Βασιλειάδη, τον ιδρυτή των ομώνυμων Ναυπηγείων και της Δεξαμενής στο λιμάνι. Κατεδαφίσθηκε το 1958. Σήμερα απέμεινε μόνο ένα μέρος από το “Συγκρότημα Πατσιάδου” έναντι της Πλατείας Αλεξάνδρας και αυτό που απέμεινε είναι το παλαιό καφενείο Καραντάση σημερινό Σταυριανάκου, το εσωτερικό του οποίου έχει φιλοτεχνήσει ο ίδιος ο Τσαρούχης.Στον Πειραιά όμως το καλύτερο έργο του Τσίλερ δεν ήταν εντός της συνοικίας που έλαβε το όνομά του, αλλά στην Τερψιθέα! Πρόκειται για το αρχοντικό του Καζανόβα, που δυστυχώς καταστράφηκε ολοσχερώς, όταν επιχειρήθηκε η μετασκευή του, προκειμένου να ενωθεί με το διπλανό κτήριο της Σχολής Παπαϊωάννου.

Δικό του δημιούργημα και η οικία Βαρβαρέσσου στον οδό Μπουμπουλίνας, τα σχέδια του δημιουργού της Τσίλερ, διασώζονται μέχρι και σήμερα.

Φυσικά δεν παραλείπουμε την οικία Μεταξά επί της Γεωργίου Α΄ και Γρηγορίου Λαμπράκη, στο Άγαλμα της Μητέρας. Ο Τσίλερ που ζούσε στην Αθήνα, διατηρούσε εξοχικό σπίτι στον Πειραιά, με πέντε παιδιά γεννημένα στην Ελλάδα, με Ελληνίδα σύζυγο, είχε γίνει πλέον και ο ίδιος Έλληνας! Αυτό φαίνεται και από τις επιστολές του:

“Εμείς στην Ελλάδα” έγραφε, “αυτά τα πράγματα τα βλέπουμε με γνώριμο μάτι. Δεν μας ξενίζουν τα ωραία και τα δύσκολα, διότι οι πρόγονοι των Ελλήνων, ήταν εκείνοι που τα έπλασαν και τα έδωσαν στους άλλους λαούς”

Αυτό που κυρίως όμως άφησε κληρονομιά ο Τσίλερ στον Πειραιά είναι η μαγευτική τεχνοτροπία του, που δημιούργησε την δική του σχολή και που ακολούθησαν πολλοί άλλοι αρχιτέκτονες μετά από αυτόν. Έτσι οι ακροκέραμοι, οι πρόβολοι – φουρούσια, οι σιδερένιοι άγγελοι ή τα περίτεχνα φυτά της κιγκαλερίας αποτέλεσαν σπουδαία παρακαταθήκη στην πόλη του Πειραιά, έστω κι αν φιλοτεχνήθηκαν από άλλους και δυστυχώς μόνο ένα μικρό μέρος της σώζεται σήμερα.

 * Προέδρου Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ας μάθουν τουλάχιστον τρόπους στον ΕΟΠΥΥ… (ουδείς αναντικατάστατος)

…    Του Νάσου Πουλακίδα Έχει παραγίνει το κακό με τη συμπεριφορά κάποιων δημοσίων υπαλλήλων. Ευτυχώς λίγων, αφού οι περισσότεροι κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Θεωρούν ότι η όποια Δημόσια Υπηρεσία εργάζονται «ανήκει» στον πατέρα ή τη μητέρα τους και με λίγα λόγια γίνονται δυνάστες των συναλλασσόμενων. Ομιλούν σκαιότατα, τους φταίει η[…]

Περισσότερα »

One by one… (Η Δημοκρατία ως παρερμηνεία της Απόγνωσης)  

Της ΓεωργίαςΔαλιανά (Ποιήτρια- Εικαστικός) Αρένα το πολιτικό σκηνικό της χώρας Το υπόλειμμα της δημοκρατίας και άλλα αφηγήματα Σώματα σαν έρημα σπίτια κρεμάλες σαν βρεγμένο ψωμί ορίστε μια καθώς πρέπει ανάλυση   Η πολιτική ως τραπουλόχαρτο σαφώς και είναι εξόχως μοιρασμένη Εδώ που η πέτρα μεγαλώνει και εμπλέκεται σ’ ένα χορταριασμένο[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *