“Παιδιά καλών Οικογενειών”: Έντεκα ανέκδοτα διηγήματα του Λ. Καστανάκη

Του Γιώργου Γεωργουβιά

unnamedΜε τον τίτλο “Παιδιά καλών οικογενειών” κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις “Αίολος” το τελευταίο βιβλίο του Λουκά Καστανάκη. Είναι ανέκδοτα διηγήματα που επιμελήθηκε και εξέδωσε ο Γιώργος Καραντώνης, 58 χρόνια μετά το θάνατο του συγγραφέα Λουκά Καστανάκη, ο οποίος γεννήθηκε το 1890 και πέθανε το 1956. Ο Γιώργος Καραντώνης εκτός από την αυτονόητη προσαρμογή των διηγημάτων στη σημερινή γραμματική και στο μονοτονικό σύστημα έγραψε και τον πρόλογο του βιβλίου.

Πρόκειται για 11 διηγήματα που είναι σα να γράφτηκαν σήμερα. Οι ήρωές του Λουκά Καστανάκη είναι ως επί το πλείστον άνθρωποι του Ελληνισμού της διασποράς. Ο συγγραφέας αντλεί το υλικό του από όλα τα μέρη που είχε ζήσει και τους πάμπολους ανθρώπους που είχε γνωρίσει καταγράφοντας καταστάσεις αληθινές και πολύ οικείες, ενώ δίνει και μια γλαφυρή αναπαράσταση του ελληνισμού της διασποράς.

Εξάλλου, τα βιώματα του συγγραφέα από τους Ελληνες της διασποράς είναι πολύ έντονα. Ο ίδιος είναι ένας κοσμολίτης. Ενας άνθρωπος του κόσμου που μετέχει στην κοινωνική και οικονομική ζωή σε όποιο μέρος της Ευρώπης και αν κατοικεί. Ο Λουκάς Καστανάκης ήταν ένας κοσμοπολίτης εκ γενετής και εκ πεποιθήσεως. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1890 και είναι αδερφός του πεζογράφου Θράσου Καστανάκη. Στην Κωνσταντινούπολη τελείωσε το φημισμένο “Ζωγράφειο” γυμνάσιο, ενώ το 1909 πήγε στον Καύκασο, όπου παρέμεινε μέχρι το 1920 και εργάστηκε σε διάφορες επιχειρήσεις. Στον Καύκασο ο συγγραφέας γνώρισε και το Νίκο Καζαντζάκη με τον οποίο συνδέθηκε με μακροχρόνια φιλία και είναι ο άνθρωπος που έμαθε ρωσικά στον Κρητικό συγγραφέα. Από τον Καύκασο ο Λουκάς Καστανάκης το 1920 συνεχίζει τη δική του ενδιαφέρουσα Οδύσσεια και πηγαίνει στο Παρίσι, όπου σπούδασε και πήρε πτυχίο Πολιτικών Επιστημών. Στο Παρίσι γνωρίστηκε με το Γιάννη Ψυχάρη, του οποίου έγινε μαθητής και συνεργάτης. Μάλιστα, το 1986 μετά το θάνατο του Λουκά Καστανάκη κυκλοφόρησε το βιβλίο του “Με τον Ψυχάρη”. Στη Γαλία ασχολείται με διάφορες επιχειρηματικές δραστηριότητες, ενώ διατέλεσε ανταποκριτής ελληνικών εφημερίδων, καθώς και εκδότης και διευθυντής της ελληνόφωνης εφημερίδας Αγών. Μετά από μακρόχρονη παραμονή στη Γαλλία και Γερμανία εγκαθίσταται οριστικά στην Αθήνα το 1931.

Εγκαθίσταται μόνιμα στην Ελλάδα

Το βιβλίο “Παιδιά καλών οικογενειών” το έγραψε μεταξύ του 1942 και 1956. Ολα τα διηγήματα είναι είναι μέρος από πολυτάραχη και ενδιαφέρουσα ζωή του συγγραφέα. Τα πρόσωπα των διηγημάτων του είναι υπαρκτά και αναγράφονται με ψευδώνυμο. Ο ίδιος ο συγγραφέας ως ένας κοσμοπολίτης άνθρωπος, έχει γνωρίσει καλά από τα μέσα όλα αυτά τα “παιδιά των καλών οικογενειών”, στενούς συγγενείς υπουργών και πρωθυπουργών, εμπόρους, βιομήχανους, πολιτικούς, ξεπεσμένους πρίγκιπες, ψευτοαριστοκράτες, διανοούμενους, ψευτοδιανοούμενους.

Από τα πιο ενδιαφέροντα διηγήματα του συγγραφέα είναι το “Μια καλή οικογένεια”. Είναι σαν να γράφτηκε σήμερα. Ο κεντρικός ήρωας είναι ο Χαράλαμπος. Ενας άνθρωπος τυχοδιώκτης,ευπροσάρμοστος και χαμελαίοντας που επιβιώνει σ’ όλες τις καταστάσεις. Στην Τουρκία ήταν ο Ιμπραχήμ που μ’ ένα δισάκι στον ώμο ξεκίνησε σε ηλικία 12 χρόνων και ήρθε στην Πόλη. Εκεί βρήκε καινούργιο όνομα και έγινε Χαράλαμπος. Δούλεψε σκληρά και μ’ ένα καλό κομπόδεμα που πρόλαβε να κάνει σε ηλικία δεκαοχτώ χρόνων μπάρκαρε για τον Καύκασο. Στα πρώτα χρόνια στον Καύκασο ταπεινός, άσημος και απαρατήρητος πολέμησε όλες τις αντιξοότητες. Με πείσμα και με συστηματική δουλειά ετοίμασε το αυριανό του …ανάστημα, άρχισαν να τον παρατηρούν οι παρακατιανοί και να τον υπολογίζουν οι υψηλά ιστάμενοι. Διατήρησε πάντα τη φιλαργυρία και τα χαλινάρια πάνω στα ορμητικά νιάτα. Η αξία του, η θέση του και η περιουσιακή του κατάσταση τον αντάμειψαν μ’ ένα πολύ καλό συνοικέσιο με σεβαστή προίκα. Ο Χαράλαμπος είναι ευχαριστημένος και τα καταφέρνει μια χαρά, αφού μπορούσε και ξεγελούσε ακόμη και τον συνέταιρό του, ο οποίος αποδέχονταν τα …μαθηματικά του Χαράλαμπου. “Τα δέχονταν έτσι από λεβεντιά, από ανωτερότητα και γιατί αψηφούσε το χρήμα”. Εξάλλου, αργότερα ζήτησε την εκκαθάριση του συνεαιρικού λογαριασμού, εγκατέλειψε την κοινή επιχείρηση με το Χαράλαμπο και τράβηξε για την Ανατολή το δρόμο των περιπλανήσεων.

Ενα κακό που χτύπησε το Χαράλαμπο και πάλι τα κατάφερε πολύ γρήγορα να το ξεπεράσει. Στον Καύκασο προέλασε ο Τούρκικος στρατός αλλά ο Χαράλαμπος μπόρεσε να προσαρμοστεί στις νέες καταστάσεις, καθώς “στη σπονδυλική του στήλη είχε τη γλοιώδη ουσία του συμβιβασμού”. Στις νέες συνθήκες “όσοι καραδοκούσαν από την υψηλότερη κορυφή της πονηριάς, έκραξαν αμέσως απ’ άκρη σ’ άκρη το θούριο του ξένου καταχτητή που προστάτευε τις περιουσίες.(…) Εστειλαν αμέσως επιτροπή για να ευχαριστήσει τον πασά Ιμπραχήμ. “Πασά μου, του είπε ο Χαράλαμπος εις άπταιστον τουρκικήν, ήρθαμε να σ’ ευχαριστήσουμε για την τάξη και την ασφάλεια που μας χάρισες. (…) Ναι ο καταχτητής είναι εχθρός αλλά ο Χαράλαμπος απόφυγε να έχει πολιτική συναλλαγή με τον Τούρκο κατακτητή. Μοναχά “εργολαβίες και προμήθειες για το στρατό”. Τίμια πράγματα … Ετσι, αποκοίμιζε τη συνείδησή του πως δεν βοήθησε τον κατακτητή.

Για το Χαράλαμπο η οικογένεια ήταν η βάση, ο σκοπός και το σύμβολο, το ορμητήριο και το καταφύγιο της περιουσιακής του κατάστασης. Η φροντίδα για την οικογένεια αποσκοπούσε στο να μη χαλάσου τα παιδιά. “Κι αλήθεια είχαν να λένε για την πατριαρχική τους ανατροφή και για τα πειθαρχιμένα τους φερσίματα”. Να, όμως, που κάποια στιγμή άνοιξαν τα αρτηριοσκληρικά παράθυρας της οικογένειας του Χαράλαμπου και χτύπησε η πρόωρη νυμφομανία στην αυστηρά διαπαιδαγωγημένη κόρη του. Εβλεπε τώρα “η πολυτάραχη ζωή του να περνάει άδεια και τιποτένια”, αυτόν που όλες του οι φροντίδες ήταν για τη δουλειά του και την οικογένειά του. Τα υπόλοιπα δέκα διηγήματα της έκδοσης είναι “Ο κύριος Θωμάς”, “Ο κύριος Πρόδρομος”, “Ο πατήρ Ζακχαίος”, “Δώρο του Θεού”, “Παιδιά καλών οικογενειών”,“Κοτζαμπάσηδες στα γράμματα και στην πολιτικκή”, “Η απαγωγή”, “Ο Κωστάκης”, “Η Ιρμα” και ο “Θάλαμος αριθμός 410”.

 

Δημοσιογράφος και μεταφραστής

 

Στην Ελλάδα ο Λουκάς Καστρινάκης, παράλληλα με άλλες δραστηριότητες, εργάστηκε ως δημοσιογράφος στις εφημερίδες Πολιτεία και Ανεξάρτητος, καθώς και στον εκδοτικό οίκο του Δημητράκου. Επίσης, τα έτη 1934 και 1935 εργάστηκε και στη σοβιετική εμπορική αντιπροσωπεία και συγκεκριμένα στο τμήμα αγοράς και εξαγωγής ελληνικών καπνών. Τον Ιούνη του 1932 ήταν μεταξύ των σημαντικών προσωπικοτήτων που υπέγραψαν το αντιπολεμικό μανιφέστο των Ελλήνων διανοουμένων και καλλιτεχνών και το 1933 υπέγραψε τη διαμαρτυρία των Ελλήνων λογίων για την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία.

Οι δημοκρατικές του πεποιθήσεις ήταν η αιτία να πάρει και τους δρόμους της εξορίας. Το 1935, στην εποχή του Κανδύλη, εξορίστηκε για πρώτη φορά στη Φολέγανδρο. Στην κατοχή πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση και μεταπολεμικά εργάστηκε ως δημοσιογράφος και μεταφραστής στις εφημερίδες Ελεύθερη Ελλάδα και Ριζοσπάστης.

Ως ανταμοιβή για τα πατριωτικά και δημοκρατικά του ιδεώδη πιάστηκε το Δεκέμβρη του 1947 και εξορίστηκε στην αρχή στην Ικαρία, μέχρι τον Ιούνιο του 1949 και στη συνέχεια στη Μακρόνηση, μέχρι τον Αύγουστο του 1951. Μετά την απελευθέρωση εργάστηκε πάλι ως δημοσιογράφος και μεταφραστής στις εφημερίδες Βήμα, Νέα και στο περιοδικό Ταχυδρόμος. Τα πάμπολα άθρα του και οι πολυάριθμες μεταφράσεις του βρίσκονται διάσπαρτες σε πολλά έντυπα μεταξύ των οποίων είναι η Παγκόσμια Φιλολογική Εγκυκλοπαίδεια του Ανεξάρτητου και τα Νεοελληνικά Γράμματα του Δημήτρη Φωτιάδη. Είχε μια ευρεία γλωσσομάθεια, καθώς μιλούσε άπταιστα τρεις ευρωπαϊκές γλώσσες, εκτός από τα ελληνικά, τουρκικά, ρώσσικα, γαλλικά και ικανοποιητικά τουλάχιστον άλλες δύο, γερμανικά και αγγλικά. Εξέχουσα θέση στο έργο του έχουν και οι οι πολυπληθείς μεταφράσεις, κυρίως από τα ρώσικα αλλά και από άλλες γλώσσες, όπως τα γερμανικά.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

O Μάκης Δελαπόρτας… “Ξέρει κάποια αστέρια”

Της Κατερίνας Παπαγεωργίου… Για  το καινούργιο του βιβλίο  “Ξέρω κάποια αστέρια” μίλησε  στην εκπομπή της  Κατερίνας Παπαγεωργίου στο ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Δελαπόρτας υπογραμμίζοντας και την δική του πορεία στον καλλιτεχνικό χώρο που ξεκίνησε από τα εφηβικά του χρόνια. Οπως τόνισε και ο ίδιος πρόκειται για αυτοβιογραφικό ύλικό όπου[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *