Η εντόπια λατινοφωνία στην Ελλάδα και η ξενοκίνητη προπαγάνδα

του Θοδωρή Ασβεστόπουλου

Το άρθρο με τίτλο «Ποιοι ονειρεύονται νέο κουτσοβαχικό ζήτημα;» που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα μας kanaliena.gr στις 12 Ιουνίου 2020, γνώρισε αναπάντεχα μεγάλης ανταπόκρισης από τους αναγνώστες και χρήστες του διαδικτύου.

Μάλιστα Πειραιώτες, βλάχικης καταγωγής, επικοινώνησαν με το Κανάλι Ένα και αφού μας συνεχάρησαν που θίξαμε αυτό το περιθωριοποιημένο θέμα, μας ζήτησαν όσο είναι δυνατόν να ασχοληθούμε περισσότερο με το λεγόμενο «βλαχικό».

Το ζήτημα επανήλθε στην επικαιρότητα με αφορμή την έκδοση λεξικού στην βλάχικη γλώσσα, το οποίο όμως στην ουσία κάνει εκμάθηση της ρουμάνικης γλώσσας, παρασύροντας πολλούς βλαχόφωνους Έλληνες στο να θεωρήσουν το συγκεκριμένο εγχειρίδιο ως κάτι αξιέπαινο για την διάσωση της βλαχικής.

Βέβαια από την πλευρά της, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων (ΠΟΠΣΒ), αντέδρασε από την πρώτη στιγμή στην νέα απόπειρα αποπροσανατολισμού, διαμηνύοντας ότι τα βλάχικα, είναι προφορικά ιδιώματα που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή και τα οποία ανέκαθεν η εκμάθηση τους γινόταν προφορικά και μόνο μέσα από την οικογένεια.

Η ΠΟΠΣΒ είναι κατηγορηματική ότι η ομογενοποίηση τους βλαχικής, με την επιβολή ενός και μόνο ιδιώματος, σε συνδυασμό με την γραπτή αποτύπωση τους, ενέχει τον κίνδυνο δημιουργίας γλωσσικής και στην συνέχεια εθνικής μειονότητας.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με την ιστορική τους σειρά.

Η επιβολή της λατινοφωνίας στην Πίνδο από τους Ρωμαίους

Διαπρεπείς Έλληνες και ξένοι επιστήμονες έχουν  καταλήξει  στο  συμπέρασμα, αποδεικνύοντάς το με αδιάσειστα  επιχειρήματα και στοιχεία, ότι οι Βλάχοι ή Κουτσόβλαχοι ή Αρμάνοι ή Αρωμούνοι είναι αυτόχθονες, καθαροί Έλληνες, οι οποίοι ζούσαν στον ελλαδικό χώρο από αρχαιοτάτων χρόνων.

Δεν υπάρχει καμία ιστορική μαρτυρία για κάθοδο των Βλάχων (όπως υπάρχουν ανάλογες για Σλάβους και Βουλγάρους) και καμία φυλετική ομοιότητα με αυτούς και τους Ρουμάνους  όπως  απέδειξε και ο ανθρωπολόγος Άρης Πουλιανός.

Άλλωστε και ο κορυφαίος Ρουμάνος ιστορικός Νικολάε Γιόργκα (1871 – 1940) είχε καταστήσει σαφές ότι οι Ρουμάνοι εθνολογικά δεν έχουν καμία σχέση με τους Βαλκάνιους.

Η γέννηση της βλάχικης γλώσσας οφείλεται στην κατάκτηση  της Βαλκανικής από τους Ρωμαίους.

Κατακτώντας την Ήπειρο, οι Ρωμαίοι αντιλήφθηκαν αμέσως ότι η περιοχή όπου είναι σήμερα το Μέτσοβο αποτελεί συγκοινωνιακός κόμβο μεγάλης σημασίας, εγκατέστησαν το 164 π.Χ. στρατιωτική φρουρά, άρχισαν την κατασκευή της Εγνατίας Οδού και ίδρυσαν και την περίφημη 5η  Μακεδονική  Λεγεώνα.

Η τακτική των Ρωμαίων ήταν αλάνθαστη και αυτό οδήγησε  στην  επικράτηση της λατινικής γλώσσας σ’ όλη την Ευρώπη  εκτός της Ελλάδας διότι όποιο τόπο κατακτούσαν και είχε  κατώτερο  πολιτισμό από τον δικό τους δέχθηκε την λατινική  και  ξέχασε την δική του γλώσσα.

Στην Ελλάδα όμως  βρήκαν έναν πολιτισμό ανώτερο και δεν  μπόρεσαν να εξαλείψουν την ελληνική γλώσσα οπότε άλλαξαν τακτική σεβόμενοι τη γλώσσα και συνέβη εκείνο το οποίο παραδέχθηκε ο Ρωμαίος ποιητής Οράτιος: «Η κατακτημένη Ελλάδα κατέκτησε τον νικητή και εισήγαγε τις τέχνες στο αγροίκο Λάτιο»

Όμως η Ρώμη διέδιδε τη λατινική με τον στρατό και την  επέβαλλε και στους Έλληνες στις οικονομικές και στρατιωτικές συναλλαγές. Εκεί που βρίσκουμε τους πρώτους πυρήνες των λατινόγλωσσων Ελλήνων είναι στην Πίνδο και ειδικά στο κομμάτι της Μακεδονίας, όπου ήταν πιο ισχυρή η ρωμαϊκή  παρουσία.

Οι Ρωμαίοι για την φύλαξη των συνόρων στρατολογούσαν  πάντα ντόπιο πληθυσμό όπως και στις κατά τόπους Λεγεώνες.

Οι Έλληνες των συνόρων για να βρουν προστασία από τις  βαρβαρικές  επιδρομές συνεργάστηκαν με τους Ρωμαίους,  στρατολογήθηκαν, έμαθαν τη γλώσσα τους για να πάρουν και τον τίτλο του Ρωμαίου Πολίτη, ο οποίος τους έδινε δικαίωμα  ιδιοκτησίας.

Η  αρωμουνική ή βλάχικη διάλεκτος δημιουργήθηκε από την  δημώδη λατινική όπως και η ρουμανική με την οποία  μοιάζει,  αλλά ούτε την ίδια εποχή ούτε κάτω από τις ίδιες συνθήκες.

Αργότερα η λατινοφωνία στην Ρουμανία

Είναι γεγονός ότι στη Δακία (σημερινή Ρουμανία) δεν είχε ιδρυθεί λεγεώνα και η 5η Μακεδονική μετακινείται σύμφωνα  με τις ανάγκες και για πολλά χρόνια όπως το 46, 75, 107 μ.Χ  βρισκόταν στην Μοισία (σημερινή Βουλγαρία) και το 215 μ. Χ, στις τρεις Δακίες  διαδίδοντας βέβαια και τη λατινική.

Οι  Γετο-δάκες που κατοικούσαν στην περιοχή, η οποία σήμερα  ονομάζεται Ρουμανία, χρειάζονταν μία εθνική γλώσσα γραπτή  και  προφορική, ενώ οι κάτοικοι της Πίνδου (300  χρόνια  πριν) χρειάζονταν μόνο μία γλώσσα προφορική για να συνεννοούνται  στις συναλλαγές τους με τους Ρωμαίους διότι εθνική γραπτή γλώσσα είχαν την Ελληνική.

Οι καταλυτικές διαφορές βλάχικης – ρουμάνικης γλώσσας

Υπάρχει μεγάλο χάσμα μεταξύ της βλαχικής και της  ρουμανικής γλώσσας, όπως αποδεικνύει ο Γυμνασιάρχης  Κωνσταντίνος Νικολαΐδης από το Λιβάδι Ολύμπου στο  μοναδικό λεξικό της κουτσοβλάχικης που εκδόθηκε το 1909.

Επί 6.657 λέξεων που κατέγραψε στις δύο γλώσσες αναφέρει τις παρακάτω ομάδες ως προς την προέλευση τους και τα ποσοστά επιρροής τους:

  • Λατινικής προέλευσης: στην κουτσοβλάχικη 2.605 (39%), στην ρουμανική 3.562 (54%)
  • Ελληνικής προέλευσης: στην κουτσοβλάχικη 3.460 (52%), στην ρουμανικής 685 (8%)
  • Σλάβικης προέλευσης: στην κουτσοβλάχικη 185 (0,26%), στην ρουμανική 1.165 (17,5%)
  • Αλβανικής προέλευσης: στην κουτσοβλάχικη 150, στην ρουμανική 66
  • Τουρκικής προέλευσης: στην κουτσοβλάχικη 0, στην ρουμανική 295
  • Ουγγρικής προέλευσης: στην κουτσοβλάχικη 0, στην ρουμανική 87
  • Γαλλικής προέλευσης: στην κουτσοβλάχικη 0, στην ρουμανική 192
  • Αγνώστου προελεύσεως: στην κουτσοβλάχικη 257, στην ρουμανική 515

Αποδεικνύεται ότι η επίδραση της ελληνικής είναι πολύ έντονη στην αρωμουνική ή βλαχική όπως έντονη είναι της σλάβικης στην ρουμανική.

Ο  διαπρεπής Βαλκανολόγος Αχιλλέας Γ.  Λαζάρου στη διδακτορική του διατριβή αποδεικνύει ότι η αρωμουνική είναι κατά 300 χρόνια παλαιότερη της Ρουμανικής και ότι είναι  αποδεδειγμένος ο ρόλος της ελληνικής πάνω στη διαμόρφωση του ρήματος όλων των  γλωσσών του Βαλκανικού χώρου.

Μετά την κάθοδο των Σλάβων αποδείχτηκε ότι η επίδραση της  σλαβικής στην ελληνική και στην αρωμουνική είναι σχεδόν  όμοια, ενώ στην ρουμανική ιδιαίτερα σημαντική, πράγμα που  δείχνει ότι οι Βλάχοι δεν κατέβηκαν από τον Βορρά αλλά είναι  αυτόχθονες.

Επί Βυζαντίου

Είναι επίσης γνωστό ότι κατά τους Βυζαντινούς χρόνους μέχρι  τον  6ο  μ.Χ. αιώνα η λατινική είχε επικρατήσει σαν επίσημη  γλώσσα για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας ενώ ο λαός  μιλούσε την Κοινή όπως λεγόταν τότε η Ελληνική.

Για την ύπαρξη των Βλάχων υπάρχουν πολλές μαρτυρίες από τον 6ο αιώνα και εξής από τους  Κεκαυμένο,  Ι.Λυδό, τα  Σιγίλλια του Βασιλείου Β΄, την Άννα  Κομνηνή, τον Χωνιάτη,  τους αδελφούς Σιμοκάττη.

Στην τουρκοκρατία

Για την εποχή της Τουρκοκρατίας υπάρχουν πολύ περισσότερα   στοιχεία.

Οι  Βλαχόφωνοι κάτοικοι της περιοχής υποτάχτηκαν οριστικά  στον Μουράτ  Β’ (κατά  το  1440 – 1450) αφού αντιστάθηκαν  σθεναρά και εξασφάλισαν διάφορα διοικητικά προνόμια, διότι  ήταν ανυπότακτοι και με επιδρομές προκαλούσαν συνεχώς  προβλήματα στον τουρκικό στρατό που είχε καταλάβει την  Θεσσαλία αλλά δεν τους κατεδίωκε στα ορεινά.

Η περιοχή Μαλακασίου και Μετσόβου κατάφερε να υπαχθεί  στην  Βαλιδέ Σουλτάνα (δηλ. την Βασιλομήτορα) με όλα τα  προνόμια που αυτό συνεπαγόταν ενώ ο υπόλοιπος βλαχόφωνος πληθυσμός ακολούθησε την τύχη του Ελληνικού λαού με μια  ιδιαιτερότητα: ζούσε σε κοινωνίες πιο κλειστές απομονωμένος στα ορεινά και αυτό βοήθησε να διατηρηθεί σχεδόν αναλλοίωτο το λατινόφωνο ιδίωμα που σήμερα αποκαλείται βλάχικη ή αρωμουνική γλώσσα.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

5 comments

  1. Γεια σας! διάβασα με ενδιαφέρον το άρθρο με τίτλο «Ποιοι ονειρεύονται νέο κουτσοβλαχικό ζήτημα;
    Όπως τόσοι βλάχοι, έτσι και εγώ, ψάχνω να βρω την αλήθεια ως προς την καταγωγή μου και τη γλώσσα μου!
    Έχω κάποιες απορίες και καλοπροαίρετα ερωτώ για να βρω μια απάντηση από αυτούς που έχουν ασχοληθεί με το θέμα: 1) Διαβάζω στο άρθρο, ότι οι βλάχοι ήταν Έλληνες οι οποίοι εκ λατινίστηκαν και μάθανε την λατινική γλώσσα, για τις ανάγκες των οικονομικών και στρατιωτικών συναλλαγών,κατά την διάρκεια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, πως είναι δυνατόν όμως, οι Έλληνες να ξεχάσουν την ελληνική γλώσσα χιλιάδων ετών (γραπτή μάλιστα) και να διατηρήσουν την βλάχικη για πάνω από 2000 χρόνια , η οποία ήταν μόνο προφορική;;
    2) Στην Λατινική γλώσσα δεν έχουμε άρθρα, ενώ στα βλάχικα (Αρουμούν) έχουμε άρθρα , π.χ. Φιτσιόρ ( παιδί ) φιτσιόρ λου ( το παιδί ) το λου είναι το άρθρο, κουτσούτ ( μαχαίρι ) κουτσούτ λου ( το μαχαίρι) , και άλλα πολλά, αλλά το κυριότερο της βλάχικης γλώσσας είναι ότι το άρθρο έπεται του ουσιαστικού και στην μόνη γλώσσα που απαντάται αυτό είναι στη Ρουμανική γλώσσα!!!
    3) Γιατί εμείς οι Βλάχοι (Αρουμουν) αυτοπροσδιοριζόμαστε και ξεχωρίζουμε τους εαυτούς μας από τους άλλους, λέγοντας , <>, εμείς είμαστε βλάχοι και για τους άλλους λέμε <> , αυτός είναι Έλληνας ή <> , αυτός είναι Αλβανός κ.λ.π.
    Αυτά τα ολίγα και περιμένω απαντήσεις.

    1. Απάντηση στα ερωτήματα του αναγνώστη με το όνομα Γιάννης Τρικαλινός

      Ερώτημα πρώτο
      το οποίο όντως είναι περίεργο διότι το άρθρο είναι σαφές στο σημείο αυτό! Δεν αναφέρει πουθενά ότι οι Βλάχοι είχαν ξεχάσει την ελληνική γλώσσα, απλά μετά την ρωμαϊκή κυριαρχία της Ελλάδας έγιναν δίγλωσσοι!
      Τις απαντήσεις που ψάχνετε πιστεύω ότι θα τις βρείτε στην σχετική ομιλία του γλωσσολόγου καθηγητή κ. Αντώνη Μπουσμπούκη δημοσιευμένη σε αρκετά ιστολόγια με τίτλο:
      Διαχρονικές Μαρτυρίες για την ελληνικότητα των Βλάχων – Αντ. Μπουσμπούκη
      .
      Ερώτημα δεύτερο
      Η λατινική γλώσσα δεν έχει άρθρα και είναι γνωστό ότι αυτό δημιουργούσε προβλήματα κατανόησης και σαφήνειας οπότε μετά την κλασσική εποχή και με τον σχηματισμό των ρωμανικών γλωσσών το πρόβλημα λύθηκε με την εισαγωγή άρθρων σε όλες αυτές τις γλώσσες και όχι μόνο στα ρουμάνικα!
      Επειδή δεν είμαι ειδικός για το πότε προτάσσεται και το πότε επιτάσσεται το άρθρο θα σας συνιστούσα να αναζητήσετε και να διαβάσετε την μελέτη του Ρωμανιστή – Βαλκανολόγου κ. Αχιλλέα Γ. Λαζάρου με τίτλο Η ΑΡΩΜΟΥΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΥΤΗΣ όπου έχει αναλύσει και εξηγήσει λεπτομερώς ότι «η Αρωμουνική δια του προτασσόμενου άρθρου των προσηγορικών (=ουσιαστικών) λέξεων διαφέρει της Ρουμανικής και μοιάζει περισσότερο με τις ρωμανικές γλώσσες της Δύσεως» και ξεκαθαρίζει και την προέλευση του άρθρου!
      Ερώτημα τρίτο
      Οι Βλάχοι δεν λένε ποτέ «εμείς οι αρωμούνοι (ή Βλάχοι) και αυτοί οι Έλληνες»
      Οι Βλάχοι λένε «εμείς οι αρωμούνοι και αυτοί οι γκρέκοι, δηλαδή οι ελληνόφωνοι, και όλοι μαζί Έλληνες»!
      Ακριβώς με την ίδια έννοια που υπάρχουν Κρήτες, Θρακιώτες, Κυκλαδίτες, Ηπειρώτες, Μακεδόνες, Πελοποννήσιοι και λοιποί ΕΛΛΗΝΕΣ!

      1. Απάντηση στο πρώτο ερώτημα: Επειδή είμαι κάποιων χρόνων, σας πληροφορώ ότι στα βλαχόφωνα χωριά της Πίνδου από όπου κατάγομαι, υπήρχαν ηλικιωμένοι που μίλαγαν λίγα ” σπαστά ” ελληνικά και η κύρια γλώσσα συνεννόησης ήταν τα βλάχικα!!! Τώρα αυτό που λέτε ότι οι Βλάχοι ήταν δίγλωσσοι και μίλαγαν Βλάχικα και Ελληνικά, τότε κατά αυτό τον τρόπο, οι βλάχοι της Αλβανίας , οι Βλάχοι των Σκοπίων και οι Βλάχοι της Βουλγαρίας ( γιατί και εκεί υπάρχουν Βλάχοι) Θα πρέπει να είναι τρίγλωσσοι , ήτοι , βλάχικα ελληνικά αλβανικά, το ίδιο με σλάβικα και βουλγαρικά , βλάχικα και ελληνικά!!!!!
        τώρα ως προς τα άρθρα, δε μας εξηγεί ο Κος Λαζάρου πως τα βλάχικα απέκτησαν άρθρα ενώ η λατινική γλώσσα δεν έχει! και μάλιστα μια γλώσσα όπως τα βλάχικα που δεν έχει γραφή!!!
        και έρχομαι και στο τρίτο, όταν λέτε ότι οι Έλληνες Θράκες , Έλληνες Κρήτες κ.λ.π λέγανε είμαστε Θράκες , είμαστε Κρητικοί κ.λ.π. τους άλλους όμως δεν τους αποκαλούσαν Έλληνες , αλλά απλώς τους υπόλοιπους τους αποκαλούσαν με την καταγωγή τους , όπως Ρουμελιώτες, Πελοποννήσιους, Κυκλαδίτες κ.λ.π.
        Και τώρα στο επίμαχο ερώτημα εάν είμαστε Έλληνες ή όχι;
        Είμαστε Βλάχοι με Ελληνικότατη συνείδηση, (όπου συγκαταλέγω και τον εαυτό μου) όπως υπάρχουν Βλάχοι με αλβανική συνείδηση ,Βλάχοι με Βουλγαρική συνείδηση και Βλάχοι Σκοπιανή συνείδηση, ανάλογα με το που έχει ζήσει και γαλουχηθεί ο καθένας!!!!!

        1. Σχετικά με τους βλάχους της Αλβανίας και τους Βλάχους των Σκοπίων θα υπάρξει νεότερο ρεπορτάζ στην ιστοσελίδα του Καναλιού Ένα

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *