Κροατία: Ένα εθνικιστικό σύνθημα από το 1941 διχάζει ακόμα την χώρα

του Θοδωρή Ασβεστόπουλου

Την έντονη αντίδραση των βετεράνων πολέμου στην Κροατία και του Τόμο Μέντβεντ, Υπουργού Υποθέσεων Βετεράνων, προκάλεσε η δήλωση του Προέδρου της χώρας Ζόραν Μιλάνοβιτς ότι η αναμνηστική πλακέτα για τον θάνατο, την περίοδο 1991-95, έντεκα μαχητών της παραστρατιωτικής οργάνωσης HOS, που αναπαράγει τον χαιρετισμό του φιλοναζιστικού καθεστώτος των Ουστάσι (1941-1945), «Za Dom Spremni» (Για την πατρίδα έτοιμοι) πρέπει να αφαιρεθεί και να πεταχτεί.

Όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η πλακέτα αυτή αρχικά είχε τοποθετηθεί στο μνημειακό χώρο του Γιασένοβατς, όπου κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου λειτουργούσε στρατόπεδο συγκέντρωσης, το αποκαλούμενο “Κροατικό Άουσβιτς” και σ’ αυτό βρήκαν τον θάνατο χιλιάδες Εβραίοι, Σέρβοι, Ρομά, αλλά και Κροάτες αντιφασίστες. Ωστόσο οι Σέρβοι αποτελούσαν την συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων.

Η δήλωση του Κροάτη προέδρου έγινε με αφορμή την επέτειο μνήμης των θυμάτων του Γιασένοβατς, στις 22 Απριλίου.

Οι οργανώσεις των θυμάτων της φασιστικής θηριωδίας, είχαν εκφράσει την αγανάκτησή τους για την αναμνηστική πλακέτα, την οποία είχαν τοποθετήσει πρώην παραστρατιωτικοί υπερεθνικιστές της HOS.

Η πλακέτα απομακρύνθηκε από το στρατόπεδο, αλλά επανατοποθετήθηκε σε απόσταση περίπου δέκα χιλιόμετρα από αυτό και ο Κροάτης πρόεδρος δήλωσε πως «η πλακέτα πρέπει να αφαιρεθεί και να πεταχτεί επειδή δεν έχει καμία σχέση με τον πατριωτικό πόλεμο της δεκαετίας του 1990».

«Ο ίδιος ο Πρόεδρος Τούτζμαν περίμενε τη σωστή στιγμή για να προσκολλήσει τις παραστρατιωτικές δυνάμεις (HOS) στον τακτικό στρατό και κατάφερε να το πράξει το 1991.

Όσοι πιστεύουν ότι με το σύνθημα “Για την πατρίδα έτοιμοι” αγωνίστηκαν για την Κροατία, πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν αγωνίστηκαν για την πατρίδα αλλά και για την αποκατάσταση του κράτους ναζιστικής μαριονέτας (NDH) του 1941» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μιλάνοβιτς.

Μέντβεντ: Πάνω από 700 μέλη του HOS έδωσαν τη ζωή τους για την Κροατία

Ο Υπουργός Τόμο Μέντβεντ καταδίκασε την δήλωση του κ. Μιλάνοβιτς λέγοντας ότι μ’ αυτήν ο Πρόεδρος έχει υποτιμήσει τη θυσία ανθρώπων που υπερασπίστηκαν την Κροατία κατά τη διάρκεια του πολέμου 1991-1995.

«Καταδικάζω έντονα τη δήλωση του Προέδρου Ζόραν Μιλάνοβιτς για την πλακέτα που τιμά τους 11 Κροάτες υπερασπιστές, διότι με την στάση του υποτιμά τη θυσία των Κροατών αγωνιστών, μελών των Κροατικών Αμυντικών Δυνάμεων (HOS) και τη συμβολή τους στη δημιουργία της ελεύθερης και κυρίαρχης Κροατίας» επισήμανε ο κ. Μέντβεντ.

«Ο λαός της Κροατίας περιμένει από εμάς να εξαλείψουμε τις διαιρέσεις στην κοινωνία, να εφαρμόσουμε μια πολιτική σεβασμού για τα θύματα και να “καλλιεργήσουμε” μια κουλτούρα μνήμης. Ένας αβάσιμος στιγματισμός των Κροατών υπερασπιστών δεν μπορεί να είναι η επίσημη θέση της Κροατίας», πρόσθεσε.

Επίσης, ο κ. Μέντβεντ τόνισε ότι, «είναι απαράδεκτο να συνδέονται οι Κροάτες υπερασπιστές με το ολοκληρωτικό καθεστώς του NDH (του βραχύβιου Κροατικού Ανεξάρτητου Κράτους υπό το φασιστικό καθεστώς των Ουστάσι), ειδικά τα μέλη του HOS. Πάνω από 700 μέλη του HOS έδωσαν τη ζωή τους για την Κροατία και η δήλωση (του Προέδρου) αποτελεί προσβολή για αυτούς και τις οικογένειές τους».

Το σύνθημα που στέρησε τη συμμετοχή του Γιόζιπ Σίμουνιτς από το Μουντιάλ 2014

Στις 13 Νοεμβρίου 2013 η Κροατία κερδίζει στο Ζάγκρεμπ 2-0 την Ισλανδία στον δεύτερο μεταξύ τους αγώνα μπαράζ για την πρόκριση στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου 2014, παίρνοντας το εισιτήριο για τα γήπεδα της Βραζιλίας.

Μετά την λήξη του αγώνα, ο 35χρονος κεντρικός αμυντικός και αρχηγός της εθνικής Κροατίας Γιόζιπ Σίμουνιτς κατά την διάρκεια των πανηγυρισμών πήρε το μικρόφωνο φωνάζοντας προς τις κερκίδες «Za Dom» (Για την πατρίδα), με τους Κροάτες φιλάθλους να συμπληρώνουν «Spremni» (έτοιμοι).

«Σαν Κροάτης που γεννήθηκα και μεγάλωσα στην χώρα μου, για την πατρίδα μου βγάζω αγάπη, ζεστασιά και παλεύω με θετικό τρόπο. Ότι ακριβώς δείξαμε στο γήπεδο για να κερδίσουμε μια θέση στο Mundial. Όσοι έχουν ενοχληθεί από αυτές τις φωνές θα πρέπει να μελετήσουν την ιστορία. Αν ενοχλεί κάποιον, τότε είναι πρόβλημα του. Δεν φοβάμαι», ήταν η εξήγηση που έδωσε ο βετεράνος άσος στις επικρίσεις που δέχθηκε.

Η πρωτοβουλία αυτή του στοίχισε πολύ ακριβά, όχι μόνο οικονομικά, αλλά περισσότερο στάθηκε αφορμή να αποσυρθεί από την εθνική ομάδα της χώρας του νωρίτερα από όσο υπολόγιζε.

Λίγες μέρες μετά, το δικαστήριο του Ζάγκρεμπ, τιμώρησε με 3.237 ευρώ πρόστιμο τον Γιόζιπ Σίμουνιτς και μεταξύ άλλων στην ανακοίνωσή του ανέφερε: «Γνώριζε ότι συμβολίζει τον επίσημο χαιρετισμό από την εποχή του ολοκληρωτικού καθεστώτος της Κροατίας και ως εκ τούτου αντιπροσωπεύει μια ρατσιστική ιδεολογία».

Ο Γιόζιπ Σίμουνιτς προσέφυγε στο Διεθνές Αθλητικό Δικαστήριο, αλλά έχασε και εκεί την υπόθεση, με αποτέλεσμα να στερηθεί την συμμετοχή του στο Μουντιάλ της Βραζιλίας, λόγω της ποινής των 10 αγωνιστικών, που του επιβλήθηκε από την πειθαρχική επιτροπή της ΦΙΦΑ μαζί με τα 30.000 ελβετικά φράγκα πρόστιμο.

Για την παγκόσμια ποδοσφαιρική ομοσπονδία το «Για την πατρίδα έτοιμοι» ήταν «ένας χαιρετισμός που περιείχε διακρίσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη φυλή, τη θρησκεία ή την καταγωγή και έτσι θίγεται η αξιοπρέπεια μιας ομάδας προσώπων».

Ο Σίμουνιτς την στιγμή που φώναζε το επίμαχο σύνθημα

Η προϊστορία του συνθήματος

Το «Za dom spremni» χρονολογείται από τον 17ο αιώνα, αλλά στην αρχική του μορφή, το «Za dom» (Για την πατρίδα) χρησιμοποιήθηκε από τον Κροάτη ιστορικό και γλωσσολόγο Pavao Ritter Vitezovic το 1684, στο έργο του “Odiljenje sigetsko”, για τη Μάχη της Szigetvár (1566).

Το 1876, χρησιμοποιήθηκε και πάλι στην όπερα Nikola Subic Zrinski, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, κατά την κροατική εθνική αναγέννηση, ο χαιρετισμός χρησιμοποιήθηκε ευρέως.

Χαιρετισμός των Ουστάσι

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο χαιρετισμός χρησιμοποιήθηκε από τους Ουστάσι, ως επίσημος χαιρετισμός τους.

Σε αυτό το διάστημα χρησιμοποιούνταν με διάφορους τρόπους ως καλωσόρισμα, όπως για παράδειγμα τον «Για τον Poglavnik (τίτλος για τον ηγέτη Άντε Πάβελιτς) και την πατρίδα έτοιμος!»

Στον γιουγκοσλαβικό εμφύλιο

Ο χαιρετισμός χρησιμοποιήθηκε στην Κροατία και στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη κατά τον κροατικό πόλεμο της ανεξαρτησίας και τον πόλεμο της Βοσνίας (1991-1995).

Οι κροατικές ένοπλες δυνάμεις, το χρησιμοποιούσαν ως τον επίσημο χαιρετισμό τους και το συμπεριέλαβαν στο λογότυπό τους.

Ο χαιρετισμός ήταν για χρονιά επίσημο σύνθημα του παραρτήματος του δεξιού κροατικού κόμματος στη Βοσνία, του Κροατικού Κόμματος Δικαιωμάτων της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, μέχρι τον Απρίλιο του 2012, οπότε αντικαταστάθηκε από το “Semper Fidelis” (Πάντα πιστός).

Το δημοφιλές κροατικό ροκ συγκρότημα “Thompson”  χρησιμοποιεί αυτόν τον χαιρετισμό στην αρχή του πολεμικού τραγουδιού “Bojna Čavoglave”, ενώ ο τραγουδιστής του σχήματος Μάρκο Πέρκοβιτς πολλές φορές έχει εμφανιστεί με ρούχα που φέρουν τα διακριτικά των HOS.

Μία απαλλακτική απόφαση του 2011

Το πλέον ισχυρό επιχείρημα ότι το εν λόγω σύνθημα δεν αποτελεί “ρητορική μίσους”, είναι όταν το 2011, κροατικό δικαστήριο αθώωσε έναν τεχνίτη που πουλούσε αναμνηστικά τα οποία περιείχαν τον επίμαχο χαιρετισμό.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο κατηγορούμενος δεν φορούσε ρούχα ή σουβενίρ με σύνθημα που “ενθαρρύνουν το εθνικό, φυλετικό ή θρησκευτικό μίσος”, αλλά τα πουλούσε. Το πρώτο τιμωρείται από το νόμο, ενώ το δεύτερο όχι.

Η απόφαση του δικαστηρίου ανέφερε ρητώς ότι «Το “Za dom spremni” είναι ένας παλιός κροατικός χαιρετισμός γνωστός μέσα σε όλη την ιστορία μας, ως μέρος μιας δήλωσης άμυνας, χωρίς όμως να αναφέρει κάποια συγκεκριμένη άποψη».

Το δικαστήριο όμως που έκρινε την υπόθεση του Σίμουνιτς μετά από δύο χρόνια έδωσε άλλη ετυμηγορία.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φ. Ολλάντ αποφασισμένος να… συγκρουστεί

Ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ διεμήνυσε χθες (Παρασκευή) πως δεν πρόκειται να υποχωρήσει απέναντι στο κύμα κοινωνικής αγανάκτησης που έχει εξαπλωθεί στη Γαλλία, κι αναμένεται να διογκωθεί παρ’ όλο που το κράτος κατάφερε να απομακρύνει τους απεργούς στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. «Θα κρατήσω γερά», δήλωσε ο Ολάντ από την Ιαπωνία, όπου[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *