O Ν. Κούνδουρος σε μία εκ βαθέων συνέντευξη του στην Κατερίνα Παπαγεωργίου

Φτωχότερος ο κόσμος των τεχνών μετά το θάνατο του διεθνούς φήμης πολυβραβευμένου σκηνοθέτη Νίκου Κούνδουρου που έφυγε χθες από τη ζωή στο σπίτι του στο Μετς.  Η κηδεία του θα γίνει το Σάββατο στις 12 το μεσημέρι στο Α΄ Νεκροταφείο. Ενώ αντί στεφάνου η οικογένεια του επιθυμεί την κατάθεση δωρεών στην “Κιβωτό του Κόσμου” και στο “Χαμόγελο του Παιδιού”.

Ο Νίκος Κούνδουρος (1926) δεν ήταν μόνο ένας μεγάλος δημιουργός αλλά παράλληλα και ένας ιδιαίτερα γοητευτικός, χαρισματικός και καλλιεργημένος άνθρωπος με σπινθηροβόλο πνεύμα. Πολλές από τις ταινίες του δεν έλειπαν ποτέ από τα διεθνή κινηματογραφικά φεστιβάλ με τον ίδιο να αντιπροσωπεύει τον ελληνικό κινηματογράφο στο εξωτερικό, όπως στα φεστιβάλ Βενετίας και Βερολίνου όπου το 63 είχε τιμηθεί με το πρώτο βραβείο σκηνοθεσίας για τις “Μικρές Αφροδίτες”. Έργο με το οποίο είχε κερδίσει και το βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.

Ανάμεσα στις ταινίες του που ξεχώρισαν: η “Μαγική Πόλη” το πρώτο του έργο που γύρισε το 1954, “Ο Δράκος”(1956) σύνθετη πρωτοποριακή ταινία που τον καθιέρωσε, Οι Παράνομοι, (1958), Το ποτάμι (1959), Μικρές Αφροδίτες,(1963), Το πρόσωπο της Μέδουσας(1967), Τα τραγούδια της φωτιάς (1974), το 1922, (1978), Μπάυρον, (1992) Μπορντέλο,(1984), Οι φωτογράφοι (1998), Το Πλοίο( 2011). Αντίγραφα των ταινιών του βρίσκονται στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Ν.Υόρκης, στην Γαλλική Ταινιοθήκη, στο Ευρωπαϊκό Μουσείο Κινηματογράφου.

Η Έκθεση φωτογραφίας που αγάπησε

Στην τελευταία του έκθεση φωτογραφίας το 2011 “Stop Carre” στο Μουσείο Μπενάκη, ξένοι δημιουργοί που ήταν φίλοι του είχαν έρθει για να τον τιμήσουν. Εποχή που ξεκινούσε τα γυρίσματα της τελευταίας του ταινίας “Το πλοίο” με θέμα παλαιστίνιους κομάντος που ετοιμάζονται να ανατινάξουν σε ελληνικό λιμάνι πλοίο από το Ντιτρόιτ με προορισμό το Ισραήλ. Τότε ανακαλύπτουν πως το συγκεκριμένο πλοίο αντί για σιτάρι μεταφέρει όπλα.

Εγώ είμαι αυτό το πράγμα!

Με τον Νίκο Κούνδουρο είχαμε μιλήσει αρκετές φορές σε συνεντεύξεις στο σπίτι του. Αποσπάσματα ακολουθούν στις επόμενες γραμμές, μέσα από τα οποία μπορεί κανείς να καταλάβει τόσο την ιδιοσυγκρασία του όσο και την απογοήτευση που ένιωθε καθώς σύμφωνα με τον ίδιο, άργησε να εκτιμηθεί από το ελληνικό κοινό σε σημείο που όταν βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για την προσφορά του η “νίκη” να μην σημαίνει τίποτα για εκείνον.

Η πρώτη συνέντευξη πριν λίγα χρόνια ήταν όπως είχε επισημάνει και ο ίδιος μια βαθιά του εξομολόγηση για όσα ένιωθε και ζούσε μεγαλύτερη και από το… Μπεν Χουρ! Άλλωστε το χιούμορ που τον διέκρινε είχε φανεί από την πρώτη τηλεφωνική μας επικοινωνία:

– Ο κύριος Κούνδουρος;

– Εγώ είμαι, αυτό το πράγμα!

– Είχαμε πει να συναντηθούμε σήμερα για την συνέντευξη

– Είχα την ελπίδα πως θα το είχατε ξεχάσει.

Σε δυο ώρες βρισκόμουν στο σπίτι του στο Μετς με τα μεγάλα γαλάζια παραθυρόφυλλα και την εξωτική βλάστηση. Απόλυτα κινηματογραφικό με μια εσωτερική μεγάλη σκάλα να οδηγεί στο πάνω όροφο, όπου όπως μου είχε εξηγήσει έμεναν η γυναίκα του και η κόρη του. “Εγώ είμαι στο ισόγειο”.

Ο δεύτερος γάμος του συμπλήρωνε τότε περισσότερο από μια 25ετία. Ο ίδιος μιλώντας γενικότερα για τις σχέσεις, μου είχε πει:

-Σπάνια βλέπω γύρω μου ευτυχισμένα ζευγάρια. Την σχέση αρσενικού-θηλυκού, μπορεί να την συζητάμε διακόσια χρόνια! Πρόκειται για μια ευλογία θεού που ταυτόχρονα όμως μπορεί να γίνει και το μεγαλύτερο μαρτύριο, μια αληθινή κόλαση! Όσον αφορά στον γάμο, πιστεύω πως η αίσθηση της δέσμευσης δημιουργεί το μεγαλύτερο κακό. Το αίτημα άλλωστε για ελευθερία των λαών, ξεκινάει από το αίτημα για ελευθερία των ανθρώπων.

Ονειρεύτηκα πως ..πέθανα!

Όσοι είχαν γνωρίσει από κοντά τον Νίκο Κούνδουρο, από τους πιο γοητευτικούς και δυναμικούς δημιουργούς, χορτασμένος από δόξα, φήμη και διεθνή αναγνώριση, καταλάβαιναν γρήγορα πως πρόκειται για έναν άνθρωπο με μια σαδιστικά πειραχτική διάθεση και καυστικό έξυπνο χιούμορ. Δύσκολα μπορούσες να πιστέψεις πως αυτός ο δραστήριος άντρας, είχε διανύσει τόσες δεκαετίες στη ζωή του. Τα όσα έζησε τα περιγράφει ο ίδιος στην αυτοβιογραφία του “Ονειρεύτηκα πως πέθανα” όπου περισσότερο από τα στοιχεία για την κινηματογραφική του καριέρα, ξεχωρίζουν μια σειρά σκόρπιων γεγονότων που σημάδεψαν τον ίδιο αλλά και την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδος, Εμφύλιος, Μακρόνησος, Κρήτη Παρίσι του Μάη του 68, Χατζιδάκις, Τσιτσάνης. Η ασυγκράτητη διάθεση για δημιουργία που τον χαρακτήριζε, δεν είχε κορεστεί ποτέ, το βλέμμα του ζωήρευε στη σκέψη μιας νεας ταινίας.

“Η χαρά μου όταν ξεκινάω μια ταινία είναι ατέλειωτη, κανείς δεν μπορεί να την φανταστεί. Θα πεταχτώ από το κρεβάτι στις πέντε το πρωί, θα είμαι από τους πρώτους στα πλατό, και θα τρέχω ενθουσιασμένος στην Ευρώπη για να βρω τα σημεία όπου θα γίνουν τα γυρίσματα! Οταν κάνω μια ταινία είναι τέτοια η αφοσίωση που δεν υπάρχει πλέον τίποτα για μένα ούτε μάνα ούτε πατέρας ούτε γκόμενα. Κάθε ταινία μου είναι σαν ένα τάμα!.

Δεν ξεχνώ πως οι θεατές φώναζαν αίσχος στο “Δράκο” ζητώντας πίσω τα λεφτά τους!

Δεν ήταν αισιόδοξος για το μέλλον του ελληνικού κινηματογράφου. “Πιστεύω, πως όσο πιο ανόητο είναι ένα έργο, τόσο περισσότερο ενθουσιάζει τον κόσμο! Την μεγαλύτερη επιτυχία την έχουν κυρίως οι ελληνικές ταινίες που έχουν επικυρωθεί μέσα από την τηλεόραση. Ο Περάκης για παράδειγμα οφείλει την επιτυχία του στην μεγάλη αβάντα που του έκανε η TV, αυτού του είδους οι ταινίες φέρνουν κέρδη στον παραγωγό. Όσο για τις υπόλοιπες θα τις δει ο δημιουργός τους που με τόσο μεράκι και καημό έκανε τα γυρίσματα, παρέα με τη μάνα του που συχνά πληρώνει τα σπασμένα! Ο κινηματογράφος όμως δεν γίνεται να ζήσει με την προσωπική σχέση, έχει ανάγκη από θεατές χωρίς αυτούς είναι σαν να μην έγινε ποτέ. Δυστυχώς οι θεατές δεν κατακτιούνται εύκολα. Εγώ αισθάνθηκα την εύνοια του κόσμου μονάχα δυο φορές, όταν έκανα τις ταινίες “1922” και “Το σημάδι της Αφροδίτης”.

Επίσης αγάπησα τον “Δράκο” γιατί έκανε 50 ολόκληρα χρόνια να βγει στο φως, κάποιος δηλαδή θυμήθηκε την ταινία, και ξαφνικά άρεσε! Δεν ξεχνάω όμως πως όταν είχε πρωτοβγεί ο “Δράκος” στις αίθουσες, οι θεατές φώναζαν “αίσχος, να επέμβει ο εισαγγελέας, δώστε τα λεφτά μας πίσω”. Όλα αυτά τα αντιμετώπισα τότε στωικά. Όταν όμως με κάλεσαν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για να μου αφιερώσουν εκείνη την χρονιά είπα στον κόσμο που με χειροκροτούσε ενθουσιασμένος:  “Αυτό το χειροκρότημα όταν το χρειαζόμουν μου το αρνηθήκατε, τώρα πλέον δεν μου λέει τίποτα, μου είναι άχρηστο σας το χαρίζω!“..( να υπογραμμίσουμε πως ο “Δράκος” είχε τελικά χαρακτηριστεί ως η καλύτερη ελληνική ταινία στην δεκαετία 1950-1960).

Σήμερα δεν θα μπορούσα να είμαι αριστερός

Σκέπτομαι πως αν ο Κούνδουρος, με την πολυσχιδή προσωπικότητα είχε μια ήρεμη ζωή, ίσως να μην τον χαρακτήριζε αυτό το ασυγκράτητο ένστικτο δημιουργίας που τον οδήγησε να ασχοληθεί με την συγγραφή, την αρχιτεκτονική, ακόμα και την ζωγραφική, καθώς τελειώνοντας την Σχολή Καλών Τεχνών παρουσίασε αρκετές φορές έργα του σε εκθέσεις.

– Δεν θυμάμαι έστω και μια φορά στη ζωή μου να κοιμήθηκα ήσυχος η να ξύπνησα ήσυχος. Πάντα υπήρχε μια ταραχή και δεν εννοώ ανησυχία. Αναφέρομαι σε μια γόνιμη ταραχή δική μου και των άλλων που την έχω ανάγκη, χωρίς αυτήν δεν θα μπορούσα να ζήσω.

-Αρνηθήκατε ποτέ το παρελθόν σας;

-Δεν αρνήθηκα ποτέ το παρελθόν μου. Αλλά σήμερα δεν θα μπορούσα ποτέ να είμαι αριστερός. Ήταν κάτι που το πλήρωσα ακριβά με φυλακές, και εξορίες ( μετα τον πόλεμο είχε εξοριστεί στην Μακρόνησο λόγω των αριστερών του φρονημάτων). Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι έχω περάσει, πόσα χρόνια έχω φάει στα πεζοδρόμια! Μέχρι που μεγάλωσα πια και ντρεπόμουν πλέον να το κάνω!

Καμιά δεν ήρθε να μου πει “Κούνδουρε εδώ είμαι” έπρεπε να την κατακτήσω!

-Τι σας ταράζει περισσότερο σήμερα;

-Ο ατέλειωτος αριθμός των νέων ανθρώπων που δεν ορίζουν τη ζωή τους. Ο φιλελευθερισμός σκοντάφτει στις αμείλικτες ανάγκες. Καμιά φορά αναρωτιέμαι ποιος είμαι εγώ, που μου επιτράπηκε να επιζήσω ακολουθώντας τα όνειρα μου, ενώ ο άλλος, ο διπλανός δεν έκανε ποτέ αυτό ποτ ονειρευόταν! Δεν μου χαρίστηκε πάντως ποτέ τίποτα. Αγωνίζομαι από 16 χρονών τότε ήταν που έχασα τον πατέρα μου. Ακόμα και στον έρωτα καμιά κοπελιά δεν ήρθε να μου πει “Κούνδουρε εδώ είμαι.”.  Έπρεπε να την κατακτήσω όπως έπρεπε να κατακτήσω την κοινωνία. Πίστευα πως όλα όσα ποθείς θα πρέπει να τα αρπάξεις σε μια κοινωνία όπου ο κόσμος δεν είναι δικός σου αλλά άλλων.

Η έκθεση του Κούνδουρου “Stop Carre” θα πρέπει να επαναλειφθεί.

Η έκθεση φωτογραφίας του Νίκου Κούνδουρου σε δική του επιμέλεια με τίτλο “Stop Carre” παρουσιάστηκε πριν λίγα χρόνια στο Μουσείο Μπενάκη, στην Πειραιώς, όπου ο ίδιος ξεναγούσε τον κόσμο, στο Μουσείο Γουναρόπουλου στα Ιλίσια και στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Έίχαμε δει 250 φωτογραφίες από 19 ταινίες του Νίκου Κούνδουρου αλλά και από θεατρικές του παραστάσεις.

Ο ίδιος αφού είχε επιλέξει κινηματογραφικά καρέ μεγέθους μόλις 35 χιλιοστών, τα εκτύπωσε ενω προηγουμένως τα είχε μεγεθύνει με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας έτσι ώστε να αποτελούν αυτόνομους πίνακες φωτογραφικής τέχνης. Ανάμεσα τους υπήρχαν και «πειραγμένες» φωτογραφίες, έτσι είδαμε τότε ήρωες από διαφορετικές ταινίες του, να είναι μαζί στο ίδιο πλάνο!

Μου είχε πει τότε πως σ΄ εκείνη την έκθεση καταθέτει τα κατακερματισμένα κομμάτια της ζωής του. Κατά τη γνώμη μου η έκθεση φωτογραφίας με έργα του Κούνδουρου θα πρέπει να επαναληφθεί στο Μουσείο Μπενάκη.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Υποδεχόμαστε το νέο έτος με «μπαράζ» πολιτιστικών εκδηλώσεων, θέατρο και μουσική

Από την Κατερίνα Παπαγεωργίου…. Πολλές οι εορταστικές εκδηλώσεις και σήμερα στον Πειραιά ειδικά στις πλατείες Κανάρη, Καραισκάκη, Καμινιών και Κοραή με συντροφιά την φιλαρμονική μπάντα του Δήμου Πειραιά ενώ στην πλατεία Κανάρη στο Πασαλιμάνι, όπου υπάρχει και παγοδρόμιο αλλά και στην πλατεία Κοραή με το σπίτι του Αι Βασίλη για[…]

Περισσότερα »

O Γιάννης Αναστασάκης Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΚΘΒΕ

Με απόφαση τού Υπουργού Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Αριστείδη Μπαλτά και τού αν. Υπουργού Πολιτισμού κ. Νίκου Ξυδάκη διορίζεται ως Καλλιτεχνικός Διευθυντής τού Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Γιάννης Αναστασάκης. Στη θέση της Αναπληρώτριας Καλλιτεχνικής Διευθύντριας τοποθετείται η ηθοποιός του Κ.Θ.Β.Ε. Μαρία Τσιμά. Ο κ. Ξυδάκης αποδέχτηκε[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *