Ο βλαχόφωνος Ελληνισμός της Βορείου Ηπείρου

Στις αρχές Νοεμβρίου η Γερουσία της Ρουμανίας ενέκρινε νόμο με τον οποίο απλοποιούσε τις διαδικασίες για τους Βλάχους των Βαλκανίων – “παλαιάς ρουμούνικης καταγωγής” όπως τους χαρακτηρίζει επίσημα – ως προς την απόκτηση της ρουμανικής υπηκοότητας.

Η προοπτική απόκτησης διαβατηρίου κράτους – μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται πολύ ελκυστική για τους βλαχόφωνους της Αλβανίας, των Σκοπίων και γενικότερα χωρών εκτός ΕΕ.

Όσον αφορά την Αλβανία, η Βόρειος Ήπειρος αποτελεί κοιτίδα ενός μεγάλου τμήματος του βλαχόφωνου Ελληνισμού, όμως η Ρουμανία από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, προσπαθεί να προσεταιριστεί τους βλαχόφωνους της περιοχής. Για τον σκοπό αυτό λειτουργεί γενικό προξενείο στην Κορυτσά, στην περιφέρεια της οποίας διαβιεί σημαντικός αριθμός πολιτών βλαχικής καταγωγής.

Αυτές τις ημέρες συμπληρώνονται 80 χρόνια από την απελευθέρωση της Κορυτσάς (22 Νοεμβρίου 1940) και της Μοσχόπολης (24 Νοεμβρίου 1940), δύο περιοχών όπου οι Βλάχοι μεγαλούργησαν επί αιώνες και προσέφεραν σημαντικούς άνδρες στον ελληνικό πολιτισμό και την ιστορία.

Η Κορυτσά

Η βορειοηπειρωτική ιστοσελίδα “ΠΕΛΑΣΓΟΣ” έχει παρουσιάσει ένα γαλλικό έγγραφο, αναφορά της Διεθνούς Ένωσης για την Υπεράσπιση των Δικαιωμάτων των Λαών στα γαλλικά “Ligue International pour le défense du Droit des Peuples” του 1913-1914.

Στην αναφορά αυτή σχετικά με τον εθνογραφικό χαρακτήρα γίνεται σαφές πως στο Σαντζάκι (Νομός) της Κορυτσάς αλλά και στον Καζά (Επαρχία) Κορυτσάς τα 2/3 του πληθυσμού ήταν Έλληνες.

Ποιο συγκεκριμένα: Το Σαντζάκι της Κορυτσάς είχε 62.250 Έλληνες και 31.500 Αλβανούς, ενώ στον ίδιο τον Καζά της Κορυτσάς είχε 35000 Έλληνες (Έλληνες 31750 και 3250 ελληνόβλαχους).

Το πρώτο σχολείο στην πόλη ήταν Ελληνόγλωσσο και ιδρύθηκε το 1724, με την υποστήριξη των κατοίκων του γειτονικού Βιθκούκι. Το σχολείο αυτό καταστράφηκε κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 αλλά ξαναχτίστηκε το 1830.

Το 1857 λειτουργούσε στην πόλη Ελληνικό σχολείο θηλέων. Το 19ο αιώνα διάφοροι ντόπιοι ευεργέτες όπως ο Ιωάννης Μπάγκας δώρισαν χρήματα για την προώθηση της Ελληνικής παιδείας και πολιτισμού στην Κορυτσά, όπως το Μπάγκειο Γυμνάσιο. Ομοίως λειτουργούσαν επίσης στην πόλη αυτή την περίοδο νηπιαγωγεία, οικοτροφεία και σχολεία.

Στο πλαίσιο αυτό ιδρύθηκε το 1850 ένα ειδικό κοινοτικό ταμείο, το Ταμείο Λάσσον, από τον τοπικό Ορθόδοξο επίσκοπο Νεόφυτο, με σκοπό να υποστηρίξει την Ελληνική πολιτιστική δραστηριότητα στην Κορυτσά.

Το πρώτο αλβανικό σχολείο στην πόλη ιδρύθηκε μόλις το 1887.

Η Μοσχόπολη

Η Μοσχόπολη ήταν μεγάλο εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο στην Βαλκανική χερσόνησο. Βρίσκεται δυτικά της Κορυτσάς στην σημερινή νοτιοανατολική Αλβανία (Βόρεια Ήπειρος). Τον 18ο αιώνα η πόλη κατοικημένη από ελληνόφωνους και βλαχόφωνους πληθυσμούς αναπτύχθηκε σε ένα από τα κύρια αστικά κέντρα των Βαλκανίων. Λόγω της συμβολής της πόλης στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό η πόλη αναφέρεται στην εποχή της ακμής της και ως «Νέα Αθήνα» ή «Νέος Μυστράς».

Ως κέντρο πολιτισμού φιλοξένησε το δεύτερο ελληνικό τυπογραφείο στα Βαλκάνια το 1730-1731. Το πρώτο ήταν αυτό του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη. Σχολείο στην πόλη λειτουργούσε ήδη από το 1700 με πρώτο διευθυντή τον Χρύσανθο τον Ηπειρώτη από την Ζίτσα Ιωαννίνων. Η Ακαδημία καταστράφηκε κατά το διάστημα του πρώτου κύματος καταστροφής της πόλης από ομάδες μουσουλμάνων Αλβανών ατάκτων το 1769.

Παρόλο που η Μοσχόπολη δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει ξανά την παλιά της φήμη ένα νέο σχολείο ιδρύθηκε στο τέλος του 18ου αιώνα και από το 1802 διευθυντής του υπήρξε ο λόγιος Δανιήλ Μοσχοπολίτης. Το σχολείο αυτό λειτουργούσε κυρίως με χορηγίες Μοσχοπολιτών της διασποράς.

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1916, πυρπολήθηκε μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της πόλης και των μνημείων της από ομάδα Αλβανών ατάκτων. Τελευταίος διευθυντής υπήρξε ο Θεόφραστος Γεωργιάδης.

Οι πιο γνωστοί από τους αξιομνημόνευτους Μοσχοπολίτες είναι ο Γεώργιος Σίνας (1783-1856) και ο Σίμων Σίνας (1810-1876), έμποροι και εθνικοί ευεργέτες.

Βλαχόφωνοι πληθυσμοί στην Αλβανία διαβιούν επίσης στις περιοχές Πρεμετής, Αργυροκάστρου, Αυλώνας, Ελμπασάν και Φίερι.

Πηγές για την καταγωγή των Βλάχων της Βορείου Ηπείρου

Ας δούμε όμως τι έγραψε σχετικά με τους βλαχόφωνους της Βορείου Ηπείρου ο κορυφαίος Βαλκανολόγος Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών Αχιλλέας Λαζάρου:

Τον ελληνικό χαρακτήρα, την ελληνικότητα των Βλάχων της Βορείου Ηπείρου ομολογεί υπεύθυνα και θαρρετά ο πολυτιτλούχος Αλβανός ηγέτης και πραγματικός υπέρμαχος της πατρίδας του Basri-bey!

Έπειτα την αυτοχθονία των Βορειοηπειρωτών διαπίστωσαν και δημοσιοποίησαν διασημότητες επιστημονικές διαφόρων χωρών, όπως ο πασίγνωστος Βρετανός καθηγητής του Πανεπιστημίου του Bristol N.G.L. Hammond στο ογκώδες σύγγραμμά του Epirus, τα δε συμπεράσματά του ομόθυμα έγιναν δεκτά από το αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας των Σκοπίων και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Βελιγραδίου F. Papazoglou-Ostrogorski.

Παράλληλα ο Βούλγαρος ακαδημαϊκός και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σόφιας Vladimir Georgiev χαρακτηρίζει την τοπωνυμία της Βορείου Ηπείρου πανάρχαια και πληρέστατα ελληνική. Επίσης ελληνική είναι και η ανθρωπωνυμία των Βορειοηπειρωτών, κατά τον ονομαστότατο Γάλλο καθηγητή του Πανεπιστημίου Nancy Olivier Masson. Μαζί του συμφωνεί και ο Ρουμάνος ακαδημαϊκός και καθηγητής του Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου Radu Vulpe, ο οποίος περισυλλέγει στοιχεία λατινικής ανθρωπωνυμίας χρησιμοποιούμενα από Έλληνες, Βορειοηπειρώτες.

Εξ  άλλου πάλι Ρουμάνος, μάλιστα σύγχρονός  μας, ο καθηγητής των Πανεπιστημίων  Βουκουρεστίου και Bochum Γερμανίας, συνάμα δε γενικός γραμματέας του Παρισινού Ινστιτούτου Ρουμανικών Σπουδών «Κάρολος ο Α’», ο Cicerone Poghirc, χρονολογεί με ακρίβεια και την έναρξη εκλατινίσεως Βορειοηπειρωτών και ευρύτερα Ελλήνων συνασπισμένων.

Επιπρόσθετα αναλύει τόσο τις αιτίες όσο και τις βλέψεις Ρωμαίων και Ελλήνων, που συστρατεύονται κατά πρώτον για την περιστολή των ιλλυρικών επιδρομών, με αναπόφευκτο παρεπόμενο της συμπράξεως τη λατινοφωνία Ελλήνων. Γι’ αυτή σώζεται μαρτυρία επίσημη και γραπτή έως τους χρόνους του Ιουστινιανού!

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου  Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης Λυδός  ως διοικητής της χερσονήσου του Αίμου, των Βαλκανίων, που τότε ονομάζονται …Ευρώπη, με συγγραφή του μας πληροφορεί: «…καίπερ Έλληνας εκ του πλείονος όντας τη των Ιταλων φθέγγεσθαι φωνη…»!

Εν  τούτοις ο εκρουμανισμένος Nicolae-Serban Tanasioca, ο οποίος γνωρίζει και απίθανες λεπτομέρειες της ζωής και του έργου του Ιωάννου Λυδού («J. Lydos et la tabula latine», REESE, 7,1969, 231-237) δεν έδωσε την ενδεδειγμένη πληροφόρηση στον Πρόεδρο της Ρουμανικής Δημοκρατίας, που προφανέστατα άμοιρος της ιστορικής πραγματικότητας αποτόλμησε αναποτελεσματικά τη διεκδίκηση των Βλάχων της Αλβανίας σαν υπηκόους του! Αγνόησε και τον ομόλογό του Αλβανό Ekrem Vlora: «nous pouvons donc dire, sans crainte d’ exagération, qu’ au moment   où la latinisation de l’ actuelle Roumanie commençait á peine, celle ci avait atteint son apogée en Albanie»!

Την αρχική αυτή λατινοφωνία Ελλήνων, την  καταπληκτική πρωϊμιά διγλωσσίας Ελλήνων, Βαλκανίων, επισημαίνει πρεπούμενα ο μεγαλύτερος Νεοέλληνας ιστορικός του Εικοστού Αιώνα, Απόστολος Βακαλόπουλος, καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, στην Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ.1, Θεσσαλονίκη 1974, β΄ έκδοση σ. 35 κ.έξ., καθώς και στο επίτομο δημοσίευμά του «Ο γλωσσικός εκλατινισμός των κατοίκων της Ηπειρωτικής Ελλάδας», όπου αναφέρεται και στα πρωτεία του Κωνσταντίνου Μ. Κούμα  (1777-1836).

Εν  τέλει ευσεβάστως στον Ρουμάνο Πρόεδρο  της Δημοκρατίας, τον οποίο πρόσφατα κατά την επίσκεψή του στα Τίρανα άφησε ακατανόητα και ελλιπέστατα πληροφορημένο ο πολύς Tanasioca, η ταπεινότητά μου ως Ρωμανιστής –Βαλκανολόγος υπενθυμίζει γαλλόγλωσσο μελέτημα, ευγλωττότατο δε επιγραφικά, Η Ρουμανία δεν ανήκει στην καθ’ αυτήν βαλκανική χερσόνησο ούτε ως έδαφος ούτε ως φυλή ούτε ως κράτος (Βουκουρέστι 1904), του πρώτου αρχηγού του εν σπαργάνοις ρουμανικού κράτους A.A.Sturdza.

Πρόσθετη  υπόμνηση οφείλεται σε Ρουμάνο ακραιφνέστατο  και αρμόδιο επιστήμονα, τον I. Haikin, του οποίου το δημοσίευμα επιγράφεται : «Η Ρουμανία δεν είναι χώρα βαλκανική» (Buletinul Societatii Regale Române de Geografie, 38, 1919, 232 κ.ε.).

Πάντως περισσότερο αποστομωτικός διακρίνεται ο διάσημος καθηγητής του Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου και ακαδημαϊκός N. Iorga, που διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών και πρωθυπουργός της Ρουμανίας, η δε καταγωγή του έχει ρίζες στην Αλβανία. Γι’ αυτό στεντόρεια διακηρύσσει ως Ρουμάνος: «Όσο αφορά εμάς: ή είμαστε βαλκανικοί και τότε πρέπει να μετοικήσουμε από τα Καρπάθια, ή είμαστε καρπαθιακοί και δεν έχουμε τίποτε στα Βαλκάνια…».

 Την απόλυτη δε αποστόμωση επιφέρει με ανακοίνωση σε διεθνές συνέδριο ο γνήσιος Ρουμάνος Eugène Lozovan, καθηγητής του Πανεπιστημίου Κοπεγχάγης, κατά τον οποίο η ρουμανική δεν είναι βαλκανική γλώσσα.

Επομένως, οι Βλάχοι της Αλβανίας είναι ασφαλώς Έλληνες που λατινοφώνησαν και όχι …Ρουμάνοι!

 

με πληροφορίες από Βικιπαίδεια και τα ιστολόγια: Πελασγός Κορυτσάς, Το Όραμα, Αγναντεύοντας

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Εκατοντάδες παιδιά στην εκδήλωση «Στη θάλασσα του Πειραιά το παιχνίδι ξεκινά…»

Στην αθλητική, ψυχαγωγική εκδήλωση «Στη θάλασσα του Πειραιά, το παιχνίδι ξεκινά…», που οργάνωσαν οι Βρεφονηπιακοί Σταθμοί του Δήμου Πειραιά σε συνεργασία με τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου (ΟΠΑΝ), στα Βοτσαλάκια, στο πλαίσιο των Ημερών Θάλασσας 2019, παρευρέθηκαν το Σάββατο 11 Μαΐου ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης και[…]

Περισσότερα »

“Σκοτείνιασε το Παρίσι” για τα θύματα της Charlie Hebdo

Τα φώτα του συμβόλου του Παρισιού του εμβληματικού Πύργου του Άιφελ έσβησαν για αρκετα λεπτά της ώρας και έτσι σκοτείνιασε η Γαλλική πρωτευουσα το βράδυ της Πέμπτης σε ένδειξη τιμής και πένθους για την άναδρη και τραγική επίθεση στα γραφεία στα γραφεία της εφημερίδας Charlie Hebdo που άφησε πίσω της 12 νεκρούς. 

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *