Όταν οι Μικρασιάτες αντιμετωπίζονταν ως… Αφγανοί

του Θοδωρή Ασβεστόπουλου

Σημαντικά στοιχεία για τις συνθήκες και την συμπεριφορά που βίωσαν οι πρόσφυγες από την Μικρά Ασία μετά την εγκατάσταση τους στην Ελλάδα, είχαν την ευκαιρία να μάθουν όσοι παρακολούθησαν την ημερίδα με θέμα: «Υποδοχή Μικρασιατών προσφύγων από τον γηγενή πληθυσμό – Παραδείγματα από τον αστικό και αγροτικό χώρο».

Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 14 Σεπτεμβρίου, στο Πνευματικό Κέντρο Κωνσταντινουπολιτών, από την Ομοσπονδία Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδος, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

Ομιλητές ήταν ο πρώην Δήμαρχος Καισαριανής, Καθηγητής Ιστορίας και συγγραφέας Σπύρος Τζόκας, και ο Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Γιώργος Τσιμουρής.

«Οι πρόσφυγες να φορέσουν κίτρινα περιβραχιόνια»

«Προσπάθησα μέσα από πηγές, κυρίως από εφημερίδες αλλά και από δηλώσεις που είναι καταγεγραμμένες στα πρακτικά της Βουλής, να αποδώσω το κλίμα εκείνης της εποχής, που ήταν εξαιρετικά δυσμενές για τους πρόσφυγες.

Μάλιστα γίνονταν δέκτες χαρακτηρισμών όπως ότι “έκαναν την Ελλάδα Αφγανιστάν”, γίνονταν δέκτες ρατσιστικών σχολίων, για παράδειγμα είχε γραφτεί στον Τύπο ότι “οι πρόσφυγες έπρεπε να φορέσουν κίτρινα περιβραχιόνια για να διαχωρίζονται από τους ντόπιους Έλληνες”!», είπε στο Κανάλι Ένα ο κ. Τζόκας.

«Η υποδοχή γενικότερα ήταν κακή για τους πρόσφυγες. Αυτοί βέβαια αντέξανε και λιθαράκι λιθαράκι προχωρήσανε και μετά άρχισε να δημιουργείται ένα άλλο θέμα. Άρχισε να δημιουργείται ζηλοφθονία από την πλευρά των ντόπιων για την προκοπή των προσφύγων. Η ζηλοφθονία αυτή εκφραζόταν πολιτικά με την έννοια Βενιζελισμός – Αντιβενιζελισμός, ήταν δηλαδή οι πρόσφυγες Βενιζελικοί και οι οπαδοί της αντίπαλης παράταξης, των μοναρχικών, τους αποκαλούσαν αγύρτες και απατεώνες», πρόσθεσε ο πρώην Δήμαρχος Καισαριανής.

«Τα αίτια της ζηλοφθονίας ήταν επίσης οικονομικά επειδή φοβόντουσαν οι ντόπιοι ότι οι πρόσφυγες θα τους πάρουν την οικονομική πρωτοκαθεδρία. Οι πρόσφυγες είχαν δεχθεί τόσο άσχημη και απαξιωτική συμπεριφορά που έλεγαν “στην Τουρκία μας αποκαλούσαν Ρωμιούς, στην Ελλάδα μας αποκαλούν Τούρκους”. Όλη αυτή η ατμόσφαιρα μεταφερόταν και από τον Τύπο και από την Βουλή και από ακραίες ομάδες μοναρχικών, μία κατάσταση που συντελούσε ένα εφιαλτικό κλίμα για τους πρόσφυγες», σημείωσε.

Επίσης αναφέρθηκε και στην οργάνωση του προσφυγικού στοιχείου στην Ελλάδα, που εκδηλώθηκε περισσότερο στις δεκαετίες που ακολούθησαν την κατοχή.

«Στις πρώτες δεκαετίες μετά την Γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, οι πρόσφυγες δεν συσπειρώθηκαν μαζικά, διότι είχαν μέσα τους την ελπίδα ότι θα ξαναγυρίσουν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν τσούγκριζαν τα ποτήρια έλεγαν μεταξύ τους “άντε και καλή πατρίδα”.

Μετά την κατοχή άρχισαν σιγά σιγά να οργανώνονται προσφυγικοί σύλλογοι με βάση τις περιοχές και τα χωριά καταγωγής από την Μικρά Ασία. Είχαν προηγηθεί το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών και η Εστία Νέας Σμύρνης, όμως το προσφυγικό στοιχείο άρχισε να συσπειρώνεται περισσότερο στις δεκαετίες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέχρι που αναγνωρίστηκε από την Βουλή των Ελλήνων η 14η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας», ανέφερε ο κ. Τζόκας.

Μία κλειστή μικρασιατική κοινότητα στην Ελλάδα

«Το υλικό της ομιλίας μου προέρχεται από ανθρωπολογική έρευνα που έκανα στην Λήμνο την περίοδο 1989-1990», ανάφερε στο Κανάλι Ένα ο Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Γιώργος Τσιμουρής.

«Συνοψίζοντας θα έλεγα ότι οι πρόσφυγες που ήρθαν από το Ρεΐζντερε της Ερυθραίας σχημάτισαν στο νησί ένα μικρασιατικό χωριό, τον Άγιο Δημήτριο. Για πολύ μεγάλο διάστημα ήταν μία εσωστρεφής κοινότητα με πολύ μεγάλες διαφορές με τους Λημνιούς για τους οποίους είχαν παράπονα ότι δεν τους υποδέχτηκαν όπως το περιμένανε», σημείωσε.

«Υπήρχαν ανταγωνισμοί σχετικά με τα κτήματα και τον διαμοιρασμό της γης. Μέχρι το 1960 παρέμειναν ως ενδογαμική κοινότητα με 15 γαμηλιακές ανταλλαγές. Ήταν ένας πληθυσμός 550 ατόμων και αποτελούσαν μόνο ένα μέρος των κατοίκων του Ρεΐζντερε, από το οποίο δύο άλλες ομάδες μετοίκησαν στο Βαρβάσι της Χίου και στην Ιεράπετρα της Κρήτης, ενώ υπήρχαν και οικογένειες που διασκορπίστηκαν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας», είπε ο κ. Τσιμουρής.

«Όπως και σε άλλες περιπτώσεις, αυτό που μπορούμε να αντιληφθούμε είναι ότι η ένταξη των προσφύγων στην ελληνική κοινωνία δεν ήταν ούτε εύκολη ούτε έγινε σε μικρό χρονικό διάστημα. Διήρκησε πολύ και είχε ιδιαίτερες δυσκολίες οι οποίες, κατά την εκτίμηση μου από την έρευνα που έκανα, οφείλονταν στις αδυναμίες του ελληνικού κράτους και της εποικιστικής υπηρεσίας που το εκπροσωπούσε, να ανταπεξέλθουν σε όλη αυτή τη μεγάλη πίεση που δέχτηκε σε μία χώρα που ήταν κατεστραμμένη από τους συνεχείς πολέμους και υποδέχτηκε 1.300.000 πρόσφυγες», κατέληξε.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αυγουστιάτικη πανσέληνος και μερική έκλειψη Σελήνης

«Δύο σε ένα» επιφυλάσσει το βράδυ της Δευτέρας 7 Αυγούστου, καθώς θα συνυπάρξουν η πανσέληνος -παραδοσιακά η πιο δημοφιλής του καλοκαιριού- καθώς και μία μερική έκλειψη Σελήνης. H πανσέληνος θα εμφανισθεί στις 22:11 ώρα Ελλάδας, ενώ η έκλειψη, που θα διαρκέσει σχεδόν δύο ώρες, θα έχει φθάσει στο αποκορύφωμά της[…]

Περισσότερα »

Τραγικές οι ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία Πειραιά

Της Κωνσταντίνας Πετούση… Τραγικές είναι οι ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία Πειραιά, καθώς λειτουργεί με έναν γιατρό, έναν διοικητικό και έναν βοηθό νεκροτομείου.

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *