Ποιοι ονειρεύονται νέο “κουτσοβλαχικό ζήτημα”;

του Θοδωρή Ασβεστόπουλου

Ήταν 13 Ιουνίου 1906 όταν Ελλάδα και Ρουμανία διέκοπταν και τυπικά τις μεταξύ τους διπλωματικές σχέσεις εξαιτίας του «Κουτσοβλαχικού ζητήματος».

Από την δεκαετία του 1860 το νεοϊδρυθέν ρουμανικό κράτος (το οποίο προήλθε από την ένωση των ηγεμονιών Βλαχίας και Μολδαβίας), άρχισε προπαγάνδα με σκοπό να πείσει τους βλαχόφωνους της Ελλάδας ότι αποτελούν ξεχωριστή εθνότητα που έλκει την καταγωγή της από τους Ρωμαίους και δεν έχει σχέση με τους Έλληνες.

Η ρουμανική προπαγάνδα επικεντρώθηκε στις περιοχές της Μακεδονίας, της Ηπείρου και της Θεσσαλίας, ειδικά στα βλαχόφωνα χωριά της Πίνδου.

Όπως έγραψε ο Υποστράτηγος ε.α. Χρήστος Δ. Βήττος σε άρθρο του στην εφημερίδα ΠΥΡΟΒΟΛΗΤΗΣ (Μάρτιος – Απρίλιος 2010):

«Η οθωμανική διοίκηση τήρησε ευμενή στάση απέναντι στους ρουμανίζοντες, γιατί πίστευε ότι η ακεραιότητα του οθωμανικού κράτους δεν κινδύνευε από την προπαγάνδα, αφού τα μέλη της συνεργάζονταν με τις τουρκικές Αρχές και ήταν αντίθετα με την προσάρτηση εδαφών στην Ελλάδα.

Η επιδίωξη της ρουμανικής κυβέρνησης πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν να πείσει την Τουρκία και τις Μεγάλες Δυνάμεις να αναγνωρίσουν τους Κουτσόβλαχους ως μειονότητα αυτόνομη με ειδικά προνόμια, με την αιτιολογία ότι κινδύνευε από την καταπίεση που ασκούσε πάνω της η Ελλάδα και το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Με το ίδιο θέμα ασχολήθηκε αργότερα και η Ιταλία, η οποία με τα δικά της στρατεύματα και τους ρουμανίζοντες των βλαχόφωνων χωριών επιδίωξε το καλοκαίρι του 1917 και την κατοχική περίοδο 1941- 1944 να δημιουργήσει το ανεξάρτητο βλάχικο κράτος της Πίνδου.

Οι Ιταλοί απέβλεπαν το κρατίδιο αυτό να αποτελέσει προέκταση της Αλβανίας, την οποία είχαν μεταβάλει σε προτεκτοράτο τους.

Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Ιταλοί ξαναθυμήθηκαν τα παλιά επεκτατικά τους σχέδια, και τον Μάιο του 1960, η ιταλική κυβέρνηση υπέβαλε στα κατά τόπους στρατηγεία του NATO έκθεση περί Αλβανίας, στην οποία αναφέρει, ότι οι βλαχόφωνοι που κατοικούν στην Αλβανία και στην Πίνδο είναι ρουμανικής εθνικότητας και ότι θεωρούν τους Βλάχους της Μακεδονίας και της Ηπείρου συμπατριώτες τους.

Τα σπουδαιότερα κέντρα της ρουμανικής προπαγάνδας επί τουρκοκρατίας αναπτύχθηκαν στις πόλεις Μοναστήρι, Κρούσοβο, Βέροια, Γευγελή, Θεσσαλονίκη, Γρεβενά και Ιωάννινα».

Ένα νέο περίεργο βλάχικο «λεξικό»

Και ερχόμαστε στο 2020 όπου κυκλοφόρησε ένα εγχειρίδιο, το οποίο αποτυπώνει σε γραπτή μορφή το βλάχικο ιδίωμα. Το συγκεκριμένο «λεξικό» όμως, όχι μόνο αναγράφει τις βλάχικες λέξεις και φράσεις σε λατινικό αλφάβητο, αλλά χρησιμοποιεί και φθόγγους που παραπέμπουν στην ρουμάνικη γλώσσα!

Αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο βιβλίο τυγχάνει τεράστιας διαφημιστικής προβολής με χορηγούμενα διαφημιστικά μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επί τουλάχιστον τρεις μήνες.

Ήδη από τις 3 Νοεμβρίου 2019 η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων (ΠΟΠΣΒ) έστειλε επιστολή προς την πολιτειακή, πολιτική και πνευματική ηγεσία της Ελλάδας με θέμα «Περί εγγραμματισμού της βλαχικής γλώσσας», αντιδρώντας ανοικτά σε αυτή την πρωτοβουλία.

Στην επιστολή αφού γίνεται μία ιστορική αναφορά για την αποτύπωση του βλάχικου ιδιώματος η επιστολή καταλήγει:

«Η ΠΟΠΣΒ η οποία εκπροσωπεί το σύνολο σχεδόν των βλαχικών συλλόγων της Ελλάδας σαν φορέας πολιτισμού:

α. Θεωρεί ότι δεν υφίσταται ενιαία βλαχική γλώσσα αλλά μόνο τοπικά βλαχικά ιδιώματα. Αυτά θα πρέπει να εγγραμματισθούν για πολιτιστικούς λόγους κάνοντας χρήση μόνο της ελληνικής αλφαβήτου. Την Ελληνική αλφάβητο, λόγιοι πρόγονοί μας έκαναν πράξη, γνωρίζοντας την ιστορική συνύπαρξη και ταύτιση των Βλάχων της ελληνικής χερσονήσου με τον ελληνορθόδοξο πολιτισμό

β. Είναι αντίθετη στην ομογενοποίηση – τυποποίηση και ουσιαστικά δημιουργία μιας νέας γλώσσας η οποία ουσιαστικά δεν έχει σχέση ούτε με την ιστορική αλλά και ούτε με τη ζώσα σημερινή πραγματικότητα της βλαχικής.

γ. Οι απόπειρες εγγραμματισμού και ομογενοποίησης της βλαχικής από διάφορους Βλάχους της διασποράς δεν ενδιαφέρει εμάς τους Ελληνόβλαχους, οι οποίοι παραμένουμε η συντριπτική πλειοψηφία σε όλα τα Βαλκάνια και όχι μόνο.

Τέλος, να σημειωθεί, ότι δεν είναι πρώτη φορά που επιστήμονες απεργάσθηκαν μακριά από τις τοπικές κοινωνίες και τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους, γλωσσολογικά θέματα των Βλάχων.

Και προ εικοσαετίας όταν διαμορφώθηκε ο χάρτης των λεγόμενων «ολιγότερο ομιλούμενων-μειονοτικών γλωσσών» της Ευρώπης, υπήρχαν ευρωπαϊκοί πόροι πάνω στους οποίους χτίστηκαν σχετικές δράσεις (ΚΕΜΟ) αλλά και ακαδημαϊκές καριέρες. Οι Βλάχοι και η βλαχική ήταν στις προτεραιότητές τους. Έβγαλαν και σχετική οδηγία (De Puig) χωρίς τους Βλάχους για τους Βλάχους, οι οποίοι ωστόσο τους γύρισαν την πλάτη.

Όπως θα γίνει και τώρα. Γιατί οι Βλάχοι ξέρουν καλύτερα. Γιατί ζουν με την παράδοση και τον πολιτισμό τους μέσω των Συλλόγων τους, μακριά από επιστημονικά γλωσσικά ή άλλου τύπου εργαστήρια τα οποία απεργάζονται, ηθελημένα ή άθελα, για άλλη μια φορά τον ετεροπροσδιορισμό τους, για αυτούς, χωρίς αυτούς!

Κίνδυνος δημιουργίας μειονότητας 

Με δελτίο Τύπου στις 17 Νοεμβρίου 2019 η ΠΟΠΣΒ σημειώνει:

«Θα θέλαμε να τονίσουμε γι’ άλλη μια φορά ότι απόλυτος εκφραστής της Ιστορίας και της Λαογραφίας των Βλάχων στον Ελλαδικό χώρο με κάθε νομιμότητα είναι το Δευτεροβάθμιο όργανο της πλειονότητας σχεδόν των Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων, η Π.Ο.Π.Σ.ΒΛΑΧΩΝ

Όσον αφορά το γλωσσικό θέμα μόνιμος τρόπος έκφρασης της πλειονότητας των Βλάχων είναι τα κατά τόπους προφορικά ιδιώματα της βλαχικής αποτυπωμένα από όποιον το επιθυμεί με ελληνικό αλφάβητο οικείο και γνωστό σε όλους τους Βλάχους του ελλαδικού χώρου.

Μεμονωμένες ομάδες ατόμων ή Συλλόγων δεν έχουν καμμιά νομιμοποίηση αλλαγής της υφιστάμενης κατάστασης.

Να επισημάνουμε επίσης ότι λατινική αποτύπωση της βλαχικής χωρίς να έχει λυθεί επίσημα το θέμα των διεκδικήσεων της ξένης προπαγάνδας με άλλοθι το γλωσσικό, εμπεριέχει τον κίνδυνο εθνογένεσης και δημιουργίας μειονότητας με απρόβλεπτες συνέπειες για τις επόμενες γενιές».

Συνάντηση του προέδρου της ΠΟΠΣΒ με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη

Στις 28 Ιανουαρίου 2020 ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων κ. Μιχάλη Μαγειρία.

Ο Πρόεδρος της Π.Ο.Π.Σ.Β. και της Παγκόσμιας Βλαχικής Αμφικτιονίας ενημέρωσε τον Πρωθυπουργό για όλα τα θέματα που αφορούν τους Συλλόγους Βλάχων και τις δραστηριότητές τους καθώς και τα ζητήματα της ξένης Προπαγάνδας που τελευταία παρουσιάζουν μία έξαρση με πρόσχημα το ανύπαρκτο γλωσσικό ζήτημα.

Ο κ. Μητσοτάκης έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ζητήματά μας και αφού ενημερώθηκε εξέφρασε την αμέριστη στήριξή του στην Ομοσπονδία και στο έργο των πολιτιστικών συλλόγων των Βλάχων.

Ο κ. Μαγειρίας αφού ευχαρίστησε τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη για την στήριξή του τον προσκάλεσε να παραβρεθεί στις εκδηλώσεις της Π.Ο.Π.Σ.ΒΛΑΧΩΝ, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση από το Μέγαρο Μαξίμου.

«Όχι στην συστηματική διδασκαλία βλάχικων εκτός Οικογένειας»

Στις 9 Απριλίου 2020 μετά την τηλεδιάσκεψη των μελών του ΔΣ της ΠΟΠΣΒ, και αφού ξεκίνησε η καλοπληρωμένη διαφήμιση του «βλάχικου λεξικού» η Ομοσπονδία επανήλθε με νέο δελτίο Τύπου με το οποίο απευθύνει την εξής έκκληση:

«Θεωρούμε ότι στην τρέχουσα συγκυρία είναι μία πολύ καλή ευκαιρία όσοι γνωρίζετε το βλάχικο ιδίωμα του χωριού σας, να το μάθετε στα παιδιά σας όπως το έχετε μάθει κι εσείς οι ίδιοι από τους δικούς σας γονείς, δηλαδή ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ.

Στην κατεύθυνση αυτή και προκειμένου να βοηθηθείτε τόσο στο λεξιλόγιο όσο και στην προφορά των βλάχικων σας προτείναμε διάφορα λεξικά των βλάχικων όλα γραμμένα στην ελληνική αλφάβητο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι προχωρούμε στον συστηματικό εγγραμματισμό των Βλάχικων.

Σε καμιά ασφαλώς περίπτωση δεν συστήσαμε και δεν συνιστούμε συστηματική διδασκαλία ΕΚΤΟΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ.

Να μην ξεχνάτε ότι και η πάγια θέση της Ομοσπονδίας Βλάχων όπως και της Ελληνικής Πολιτείας είναι ότι τα βλάχικα ήταν και παραμένουν ένα σύνολο προφορικών ιδιωμάτων, ένα πολιτιστικό στοιχείο το οποίο αγαπάμε και πρέπει να προφυλάξουμε και αυτή μας η θέση δεν έχει αλλάξει.

Εννοούσαμε, και το εξηγούμε πιο απλά, ότι όποιος επιθυμεί να μεταφέρει με ακρίβεια την προφορά μίας βλάχικής λέξης ή μίας έκφρασης στα παιδιά του μπορεί να την αποτυπώσει γραπτά χρησιμοποιώντας όμως ΜΟΝΟ το ΕΛΛΗΝΙΚΟ αλφάβητο που είναι οικείο σε όλους μας.

Έλληνες είμαστε. Τί κάνουν οι εκτός Ελλάδος δεν μας αφορά και δεν μας ενδιαφέρει.

ΕΜΕΙΣ ΕΧΟΥΜΕ ΜΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ ΑΥΤΗΝ ΤΙΜΟΥΜΕ».

Η ΠΟΠΣΒ παρακολουθεί τις εξελίξεις και είναι σε εγρήγορση.

Το ίδιο οφείλει να κάνει και η ελληνική Πολιτεία.

Γιατί οι καλοθελητές, εντός και εκτός Ελλάδος, που επιδιώκουν να δημιουργήσουν και να αναδείξουν καινούριες «εθνικές μειονότητες» μέσα στην χώρα μας δεν είναι λίγοι…

 

Απόσπασμα από παλαιότερη εκπομπή της ΕΡΤ “Εμείς οι Λαλητάδες” με αναφορά στην αυτοθυσία των βλαχόφωνων Ελλήνων της Κουτσούφλιανης το 1898 και δύο βλάχικα τραγούδια

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Χονγκ Κονγκ: Μπλοκάροντας την ορμή του χρόνου

Αποστολή: Πέτρος Κασιμάτης… Θυμάστε αυτό το πολυφορεμένο κλισέ «εδώ είναι ένα σταυροδρόμι πολιτισμών» ή το άλλο «εδώ συναντάται η Aνατολή με τη Δύση» ή το σαφώς ανώτερο «σε αυτό το χωνευτήρι πολιτισμών, χρωμάτων και φυλών»… Μιλώ για όλα αυτά που διαβάσατε σε δεκάδες τουριστικούς οδηγούς τσέπης. E, όλοι αυτοί το[…]

Περισσότερα »

Ενώπιον της Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδος

Του Νίκου Παρασκευά… Ολοκληρώθηκε σήμερα η ιερότερη περίοδος της Ορθοδοξίας, η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, που παραδοσιακά καταγράφεται ως διάστημα προσευχής και νηστείας. Γι’ αυτό, άλλωστε, και η ευχή των χριστιανών αυτές τις μέρες είναι «καλό στάδιο», δηλαδή «καλό αγώνα», γιατί η νηστεία, η αποχή, η εγκράτεια είναι ένας καθημερινός[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *