“Οδός Μακεδονίας”: Βουλγαρία και Σκόπια δεν τα βρίσκουν για τους εθνικούς ήρωες

του Θοδωρή Ασβεστόπουλου

Σάββατο 5 Οκτωβρίου σήμερα και τέτοια ημέρα πριν 107 χρόνια, στις 5-10-1912, η Ελλάδα έμπαινε στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, την πολεμική αναμέτρηση που είχαν κηρύξει τα ορθόδοξα βασίλεια της Βαλκανικής (Ελλάδα, Βουλγαρία, Μαυροβούνιο, Σερβία) κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Κατά την διάρκεια του πολέμου οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα απελευθέρωναν τα νησιά του ανατολικού και βόρειου Αιγαίου, την Ήπειρο και την Μακεδονία. Επειδή όμως κάποιες περιοχές, κυρίως της Μακεδονίας, που αποσπάστηκαν από την τουρκική κυριαρχία ήταν “μήλον της έριδος” μεταξύ των ορθόδοξων συμμάχων, τα κράτη της χερσονήσου του Αίμου προχώρησαν στον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο το καλοκαίρι του 1913, για να λύσουν τους μεταξύ τους “λογαριασμούς”.

Η συνέχεια είναι γνωστή. Ακολούθησαν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, διαλύσεις κρατών, δημιουργία νέων, αλλά οι “λογαριασμοί” στα Βαλκάνια – την πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης όπως την αποκάλεσε ο Ουίνστον Τσόρτσιλ – δεν έκλεισαν. Αντίθετα άνοιξαν καινούριοι οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο πεδίο της ιστορίας και της εθνικής ταυτότητας.

Η διαμάχη της Ελλάδας με τα Σκόπια για την ονομασία της δεύτερης χώρας έχει αναλυθεί πολλάκις. Όμως τι γίνεται όταν ένας λαός που θέλει να δικαιολογήσει την ιστορική ύπαρξη και συνέχεια του ως ξεχωριστό έθνος, καπηλεύεται εθνικούς ήρωες και την ιστορία άλλων κρατών;

Στο θέμα της καταγωγής του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου οι κυβερνώντες των Σκοπίων, σιωπηλά και όχι  με μεγάλη προθυμία, έχουν ρίξει τους τόνους και παριστάνουν προς το παρόν ότι συμβιβάστηκαν.

Το ίδιο όμως είναι αδύνατον να το πράξουν ούτε για αστείο, όσον αφορά προσωπικότητες της νεότερης ιστορίας στις οποίες βασίζουν την κρατική και εθνολογική τους υπόσταση.

Γιάνε Σαντάνσκι και Γκότσε Ντέλτσεφ

Τον περασμένο Αύγουστο βρέθηκα στην πόλη Σαντάνσκι της νότιας Βουλγαρίας, γνωστό τουριστικό προορισμό τα τελευταία χρόνια για τους Έλληνες. Ο κεντρικός τουριστικός δρόμος αυτής της πόλης ονομάζεται “Οδός Μακεδονίας” (φωτο).

Οι Βούλγαροι θεωρούν ότι το νοτιοδυτικό κομμάτι της χώρας τους, γεωγραφικά υπάγεται στην Μακεδονία (η λεγόμενη “Μακεδονία του Πιρίν”), όπως το ίδιο πιστεύουν και οι κάτοικοι των Σκοπίων για ολόκληρη την χώρα τους (Μακεδονία του Βαρδάρη).

Ο Γιάνε Σαντάνσκι, από τον οποίο πήρε το όνομα της η πόλη (η οποία έως το 1949 ονομαζόταν Σβέτι Βρατς), ήταν ένας από τους ηγέτες της Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης (ΒΜΡΟ), που ιδρύθηκε το 1890.

Στόχος του ΒΜΡΟ, όπως διακήρυσσε, ήταν η απελευθέρωση της Μακεδονίας από τον οθωμανικό ζυγό και η αυτονόμηση της, που μελλοντικά όμως θα οδηγούσε σε ένωση της περιοχής με τη Βουλγαρία. Η “συνταγή” αυτή ήταν παλιά και επιτυχημένη από την περίπτωση της Ανατολικής Ρωμυλίας το 1885.

Αποκορύφωμα της δράσης του BMΡΟ ήταν η εξέγερση του Ίλιντεν στις 20 Ιουλίου 1903 υπό το παραπλανητικό σύνθημα “Η Μακεδονία στους Μακεδόνες”.

Πιο ανατολικά από το Σαντάνσκι, βρίσκεται το Άνω Νευροκόπι, το οποίο από το 1951 έχει πάρει το όνομα ενός άλλου ηγέτη του ΒΜΡΟ, του Γκότσε Ντέλτσεφ.

Το βέβαιο είναι ότι και ο Γιάνε Σαντάνσκι και ο Γκότσε Ντέλτσεφ ζούσαν και δρούσαν ως Βούλγαροι υπό την σημαία της Βουλγαρίας.

Να όμως που αυτά τα δύο ονόματα αποτελούν και εθνικούς ήρωες για τους κατοίκους των Σκοπίων που εθνικά αυτοαποκαλούνται “Μακεδόνες”!

Μάλιστα αναφέρονται και στον εθνικό ύμνο των Σκοπίων, μαζί με τα άλλα ηγετικά στελέχη του ΒΜΡΟ Ντάμε Γκρούεφ και Πίτου Γκούλι, αφού με την εξέγερση του Ίλιντεν, θεωρούνται οι ιδρυτές του πρώτου έστω και βραχύβιου (διάρκειας τριών εβδομάδων) πρώτου μακεδονικού κράτους.

Στα Σκόπια λοιπόν τιμώνται ως “Μακεδόνες” εθνικοί ήρωες και στην Βουλγαρία ως Βούλγαροι εθνικοί ήρωες.

Όμως οι παρακάτω σκέψεις του Γκότσε Ντέλτσεφ δεν αφήνουν περιθώριο αμφισβήτησης για το τι αισθανόταν ο ίδιος και οι συναγωνιστές του:

«Εμείς, οι Βούλγαροι από τη Μακεδονία και την Θράκη, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχουν και άλλοι λαοί και χώρες που ενδιαφέρονται πολύ για την λύση αυτού του θέματος. Ενδεχόμενη ανάμειξη της Βουλγαρίας θα προκαλούσε παρέμβαση και των γειτονικών χωρών και θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατακερματισμό της Μακεδονίας. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο οι λαοί που ζουν σε αυτές τις δύο ίδιες περιοχές, πρέπει μόνοι τους και με κοινή προσπάθεια και θυσίες να κερδίσουν την ελευθερία και την ανεξαρτησία τους, στα όρια μιας αυτόνομης Μακεδονο-Αδριανουπολίτικης χώρας, στηριζόμενοι μόνο στην υλική και ηθική υποστήριξη της Βουλγαρίας και των Μεγάλων Δυνάμεων.»

«Σύντροφοι, δεν βλέπετε ότι τώρα δεν είμαστε σκλάβοι του Οθωμανικού κράτους που καταρρέει, αλλά είμαστε σκλάβοι των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης, με τις οποίες η Τουρκία υπέγραψε πλήρη συνθηκολόγηση στο Βερολίνο. Γι αυτό πρέπει να αγωνιστούμε για αυτονομία της Μακεδονίας και της Θράκης για να τις διαφυλάξουμε ακέραιες ως πρώτο βήμα, για την μελλοντική ένταξή τους στην κοινή βουλγαρική πατρίδα.»

Στον κοινό σκοπιανο – βουλγαρικό εορτασμό για το Ίλιντεν που πραγματοποιήθηκε στο μνήμα του Ντέλτσεφ στα Σκόπια στις 2 Αυγούστου, ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσοφ κατά τον χαιρετισμό του ενώπιον του σκοπιανού ομολόγου του Ζόραν Ζάεφ είπε ορθά κοφτά:

“Ο Γκότσε Ντέλτσεφ ήταν Βούλγαρος που αγωνίστηκε για την ελευθερία της Μακεδονίας”.

Όμως τι θα απογίνουν οι Σκοπιανοί αν παραδεχθούν την αλήθεια ότι οι πρόσφατοι εθνικοί τους ήρωες ήταν Βούλγαροι;

Για ποιο έθνος και ποια εθνική ιδέα θα έχουν να μιλάνε

Απέτυχαν οι συνομιλίες Σκοπιανών και Βουλγάρων για την Ιστορία
                Γκότσε Ντέλτσεφ

Ας δούμε όμως και τις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τις τριβές Σόφιας – Σκοπίων σχετικά με την Ιστορία.

Τον Σεπτέμβριο οι συνομιλίες της Μικτής Επιτροπής Βόρειας Μακεδονίας και Βουλγαρίας για τα ιστορικά θέματα των δύο χωρών, κατέληξαν σε παταγώδη αποτυχία.

Σύμφωνα με τα σκοπιανά ΜΜΕ, το καυτό θέμα της ταυτότητας του επαναστάτη Γκότσε Ντέλτσεφ αλλά και της μεσαιωνικής ιστορίας της Βουλγαρίας, μεταφέρονται στη συζήτηση που θα γίνει στα Σκόπια, στα μέσα Οκτωβρίου.

Μία από τις κύριες διαφορές, εκτός από αυτήν της ταυτότητας του Ντέλτσεφ, ήταν η αναφορά στα ιστορικά βιβλία της Βουλγαρίας για την νυν επικράτεια της Βόρειας Μακεδονίας, με όρους που από τους Σκοπιανούς θεωρούνται απαράδεκτοι, όπως αυτοί που κάνουν λόγο για “εδάφη του παλαιού βουλγαρικού κράτους”. Όμως και η βουλγαρική πλευρά έμεινε αμετακίνητη στις θέσεις της.

Ωστόσο, οι δύο επικεφαλής συμφώνησαν ότι μια τέτοια κατάσταση οφείλεται στις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν στην ερμηνεία του παρελθόντος και στον τρόπο επίλυσης των διαφορών.

Η Σόφια απαιτεί υποχωρήσεις για να συναινέσει στην ένταξη των Σκοπίων στην ΕΕ
               Γιάνε Σαντάνσκι

“Ο Οκτώβριος μπορεί να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας  για την ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας, καθώς το Συμβούλιο της ΕΕ μπορεί να αποφασίσει να ανοίξει συνομιλίες για τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας”.

Αυτό δήλωσε ο πρόεδρος της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ κατά την έναρξη της συνάντησης του με Βουλγάρους εκπροσώπους της Κοινής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τις Εκπαιδευτικές  και Ιστορικές Υποθέσεις μεταξύ της Βουλγαρίας και της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, όπως σημειώνει το βουλγαρικό δημοσίευμα.

Ο κ. Ράντεφ πρόσθεσε ότι εάν μέσα σε ένα μήνα, τα μέλη της Επιτροπής βεβαιώσουν ότι θα επιλυθούν όλα τα αμφιλεγόμενα θέματα- ιστορικά γεγονότα, προσωπικότητες, διόρθωση σχολικών βιβλίων, επιγραφές σε μουσεία,  μνημεία, αναφορές στα δημόσια μέσα ενημέρωσης, τότε η κυβέρνηση μπορεί να συνεχίσει την πολιτικής της άνευ όρων στήριξης  για τη συμμετοχή της Βόρειας Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

“Ωστόσο, εάν αυτό δεν συμβεί, η κυβέρνηση πρέπει να λάβει μέτρα για την ανάπτυξη μια νέας εθνικής θέσης με σαφείς απαιτήσεις και κριτήρια για την υποστήριξη του εθνικού συμφέροντος της Βουλγαρίας,  και αυτό θα πρέπει  να συμπεριληφθεί ρητά στο διαπραγματευτικό πλαίσιο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, ως προϋπόθεση για την ένταξη στην ΕΕ. Το νέο κοινοβούλιο θα πρέπει να γνωρίζει και αυτή τη νέα θέση”, πρόσθεσε ο Βούλγαρος Πρόεδρος.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η τελευταία συνάντηση της Μικτής Επιτροπής Ιστορικών και Εκπαιδευτικών Υποθέσεων μεταξύ της Βουλγαρίας και της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας είναι ανησυχητική.

Ο πρόεδρος είναι της γνώμης ότι ο ρυθμός προόδου της Επιτροπής υστερεί πολύ από την εξέλιξη της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας…

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Απ. Κοιμήσης: “Nα δικαιώσουμε τον ιστορικό μας ρόλο”

Του Απόστολου Κοιμήση… Συνάδελφοι, νομίζω ότι το γεγονός αυτής της αθρόας παρουσίας σήμερα διαψεύδει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο όλους εκείνους οι οποίοι πίστευαν μέχρι σήμερα ή μέχρι χθες ότι η Αυτοδιοίκηση περίπου διάγει μια περίοδο ομαλότητας, με ελάχιστα ενδεχομένως προβλήματα, τα οποία υπό το φως κάποιων νεφελωδών ανακοινώσεων θα[…]

Περισσότερα »

«Ὁ ὑψηλὸς Θεὸς ἐπὶ γῆς ἐφάνη ταπεινὸς ἄνθρωπος…»

«Ὁ ὑψηλὸς Θεὸς ἐπὶ γῆς ἐφάνη ταπεινὸς ἄνθρωπος, βουλόμενος ἑλκύσαι πρὸς τὸ ὕψος τοὺς αὐτοῦ βοῶντας, Ἀλληλούϊα» Αγαπητοί μου αδελφοί, Ο προαιώνιος Υιός του Θεού έγινε Υιός του ανθρώπου για να μπορέσει ο άνθρωπος να γίνει υιός του Θεού. Όπως στην πρώτη πλάση ο Θεός έλαβε χώμα από την παρθένο[…]

Περισσότερα »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *